طرف ديگر بود ، حكم مىكنيم كه مرد است . ) « 1 » و اگر هردو آلت در شروع و ختم ادرار يكسان باشند ، قانون آن در باب ارث اين است كه نيمى از مجموع سهم مذكر و مؤنث به وى داده مىشود « 2 » . در كسى كه نه آلت زنانه دارد و نه آلت مردانه [ / ممسوح ] ، قرعه انداخته مىشود . اگركنيزى ميان دو نفر مشترك باشد و هر دو با او نزديكى كرده باشند و بچه‌اى به دنيا آمده باشد و در الحاق بچه به يكى از دو مرد شك كنيم [ در نتيجه ندانيم از كدام يك ارث مىبرد يا كدام يك از او ارث مىبرند ] در اين صورت نيز وظيفه قرعه است [ و قرعه به نام هر مردى كه درآمد ، بچه ملحق به او مىشود و ميانشان توارث برقرار مىشود ] .

--> ( 1 ) . اگر خنثا از طريق چگونگى ادرار كردن - به بيانى كه ذكر شد - به يكى از زن يا مرد ملحق شد ، خنثاى واضح ناميده مىشود و جميع احكام كسى كه به او ملحق شده مترتب مىشود . اگر دو مخرج ادرار ، در شروع و ختم ادرار يكسان باشند ، خنثاى مشكل ناميده مىشود و اصحاب در حكم او اختلاف كرده‌اند ؛ شيخ در خلاف گفته : بر اساس قرعه عمل مىشود . شيخ در نهايه و ايجاز و مبسوط گفته : به وى نصف ارث مرد و نصف ارث زن داده مىشود . همين ديدگاه ، مشهور ميان اصحاب است . شيخ مفيد و برخى ديگر گفته‌اند : دنده‌هاى دو طرف خنثا شمارش مىشود . اگر مساوى باشند ، زن است ، و اگر متفاوت باشند [ به اين كه نه تا در جانب راست ، و هشت تا در جانب چپ باشد و مانند آن ] مرد است . ر . ك : جواهر ، ج 39 ، ص ص 278 - 284 ؛ شرح لمعه ، ج 8 ، ص 194 - 191 . با توجه به اين بيانات ظاهراً درست نسخه‌اى است كه عبارت داخل پرانتز در آن نيامده است ؛ زيرا اوّلاً : شمارش اضلاع قسيم آزمايش از طريق ادرار نيست ، بلكه مرحلهء پس از آن است ؛ چون طريقه ادرار اگر مثبت باشد ، خنثا واضح خواهد بود و اگر پاسخ نداد ، برخى طريقهء شمارش دنده‌ها را مطرح كرده‌اند . ثانياً : عبارت عربى چنين است : « أو تُعدُّ أضلاعُه و يحكم باستوائها أو نقصانها مِن جانب الرجل » كه عبارت ناقص است و بايد چنين باشد : « . . . باستوائها مِن جانب المرئة أو . . . » . ثالثاً : اگر داخل پرانتز در نسخه نباشد ، عبارت « فإن استويا فهو المشكل أمره » معنا پيدا مىكند و به معناى تساوى دو مخرج در شروع و ختم ادرار است ولى در صورت بودن عبارت فوق ، جملهء « فإنِ استويا . . . » در طريقهء شمارش دنده‌ها بى معنا خواهد بود و به ناچار به طريقهء ادرار مىخورد و لازم مىآيد فاصله شدن اجنبى . ( 2 ) . در اينجا در متن رساله ، عبارتِ « و في ثبوت الردّ معه في نصف المال خلاف ؛ و الأظهر أن لا يثبت » وجود دارد كه چون معناى آن روشن نبود ، ترجمه نشد .