بوجود عالم آخر مقدارى جسمانى » . ايمان بوجود عالم مقدارى و قيام صور مجرده بمحالّ مجرده در امر معاد جسمانى انفع از هرتحقيقى است . در ضمن دو « حكمت مشرقيه » ، بيان كرده است كه نفس جهتي دارد نوري و جهتي نارى . از جهت نارى كه جهت طبيعت باشد « نارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ » است « لذا از نفخهء صور خلق شده است » و از جهت نوري قائم به حق و رضوان اللّه اكبر است نار أو اگر نور شود و كدورت أو زائل گردد تام الوجود مىشود و ديگر آنكه نفخه را دو قسم تصوير كرده است : « نفخه‌يى كه نار را خاموش مىكند و نفخه‌اى كه آن را مشتعل ميسازد » در اغلب اين مباحث از شيخ اكبر « ابن عربى » متأثّر مىباشد . چند مطلب ديگرى را كه در امر معاد نافع است تحقيق كرده است . يكى آنكه : انسان در مقام رجوع به غيب وجود و سفر از اين نشأه بنشأهء ديگر جميع قواى آن واحد مىشود . مطلب ديگر آنكه در بين كائنات عالم ، انسان خواصّ عجيب و آثار حيرت‌آور دارد و هيچ موجودى اين اندازه عرض عريض و درجات مختلف و كشش وجودي ندارد ، بعضي از افراد آن متوسط برخى منغمر در شرور و برخى منغمر در خيراتند . افراد انسان در مقام رجوع بغيب أنواع مختلفه‌اند . نفوس كامله در اين نشأه منشأ خرق عادات ميشوند و نفوس متوسطه در نشأهء آخرت بمقام فناء حقيقي ميرسند بر طبق دلائل عقلية و نقليه أهل جنت آنچه را كه بخواهند به صرف اراده ايجاد مينمايند بر خلاف كمّل كه در همين جهان مادّه داراى خلاقيت ميباشند و اين خلاقيت كه ناشى از خلافت تامهء الهيه است در خارج وجود آنها نيز حاكم است . آخوند « قده » احوالات نفوس را در نشأهء آخرت بيان نموده و نحوهء تأثير كمال