اسحق است كه بتازگى با ترجمهء انگليسى منتشر شده و قديميترين كتاب درسى است كه دربارهء چشم موجود است و قديمىترين و مهمترين كتاب در چشم‌پزشكى است در آن يكصد و سى بيمارى چشم بدقت توصيف شده است . » 5 « استعمال دارو بنزد مسلمانان آن روزگار پيشرفت بسيار كرده بود و مسلمانان اول كسان بودند كه دكانهاى داروفروشى پديد آوردند و هم آنها قديميترين مدرسهء داروگرى را بنياد كردند . » 6 « جرارد كريمونى بقرن دوازدهم ، قانون را بلاتينى ترجمه كرد . مطالب علمى اين كتاب آن را معروفترين مرجع طبى آن عصر كرد و جاى كتابهاى جالينوس و رازى و مجوسى را گرفت و در مدارس اروپا براى تعليم طب كتاب درسى شد . در قسمت ماده طبى از هفتصد و شصت دارو گفتگو دارد اين كتاب از قرن دوازدهم تا هفدهم معروفترين راهنماى طبى مغرب‌زمين بود . بگفتهء دكتر اسلر DR . Osler كتاب قانون مدتها بيشتر از هر كتاب ديگر ، انجيل طب بوده است . » 7 « صرف‌نظر از اعتقادات شگفت‌انگيزى كه ابو معشر دربارهء تأثير ستارگان در تولد و زندگى و مرگ كسان و حوادث ديگر داشت ، بىگفتگو مسلمانان و هم مردم اروپا حقيقت جزر و مد را از او آموختند . زيرا وى در يكى از كتابهاى خود اين موضوع را شرح داد و از ارتباط آن با طلوع و غروب ماه سخن بميان آورده است . » 8 « . . . خوارزمى بجز جمع‌آورى زيجهاى قديم ، كهنترين كتاب حساب را كه فقط ترجمهء آن باقى است و هم قديمىترين كتاب جبر را تأليف كرد . علم جبر و هم كلمهء جبر با كتاب خوارزمى باروپا راه يافت و ارقام عربى نيز ببركت تأليفات خوارزمى در اروپا شناخته شد و آن را منسوب بوى الگوريسم Algorism ميناميدند . جبر خيام كه از جبر خوارزمى كامل‌تر است ، بسيارى از معادلات درجهء دوم هندسه و جبر را به ترتيب جالبى حل كرده است . » 9 « . . . مسلمانان در زمينه تاريخ طبيعى و مخصوصا گياه‌شناسى نظرى و علمى نيز چون فلك‌شناسى و رياضيات ، دنيا را از نتيجهء تحقيقات خود مايه‌دار كردند . » 10 « . . . در كتاب جاحظ ، اصول نظريه تكامل و روانشناسى حيوانى و تأثير اقليم را مىتوان يافت . وى طريقهء استخراج آمونياك را از فضولات حيوان بروش تقطير خشك دانسته بود . » 11 « . . . كتابهاى منسوب به جابر پس از قرن چهاردهم در اروپا و آسيا مهمترين كتب شيمى بشمار مىرفت و محقق است كه بسيارى مطالب تازه بعلم شيمى افزوده است . جابر دو عمل مهم شيمى يعنى تكليس و احياء را از لحاظ علمى توصيف كرد و هم روشهاى قديم را كه در تبخير و تصفيه و ذوب و تبلور به كار مىرفت تغيير داد . » 12 « علماى اسلام ، علوم معاصر خود را تا پانصد شعبه رساندند و چيزهائى