سال ديگر هم در آنجا ماند . سپس به شهر خود كاشان بازگشت ودر آنجا حوزهء درسى بر پا كرد . وى داراى شش فرزند بوده ، ويكى از فرزند أو به نام محمّد علم الهدى دانشمندى مشهور وصاحب تأليفاتى است . فيض كاشاني در سال 1091 در سن 84 سالگى دار فانى را وداع گفته است . برخى از تذكره نويسان فيض كاشاني را به عنوان عارف - ونه صوفي - معرفى نموده‌اند . محقّق محمّدباقر خوانسارى در روضات الجنات وشيخ عباس قمى در تتمة المنتهى وخود فيض در رساله‌هاى المحاكمة والإنصاف به اين مسأله پرداخته‌اند . اما عده‌اى أو را متهم به تصوّف نموده وشواهدى بر تصوف أو آورده‌اند . شيخ يوسف بحراني وشيخ حر عاملي از اين گروه مىباشند . آنچه مسلم است ، اين است كه فيض كاشاني داراى تفكّر عرفانى وراه وروش زاهدانه بوده است ، اين مسلك عرفانى همراه با أصيل دانستن سيرهء رسول اللَّه صلى الله عليه وآله وأهل بيت عصمت وطهارت عليهم السلام است ، نه مسلك صوفيانه از نوع رايج ومطرود آن ، به عبارت ديگر فيض « عالم ربّانى » است . عامل اصلى مخالفت فقهاى قشرى وأهل ظاهر با فيض ديد عرفانى اوست وبايد مسائل فقهى وفتواهاى خلاف مشهور را عامل درجه دوم به حساب آورد . شيخ يوسف بحراني در كتاب لؤلؤة البحرين در ترجمهء فيض مىگويد : « ملا محسن فيض ، شخصي فاضل ومحدّث ودر اخبارىگرى بسيار سخت ومتعصب است ، به گونه‌اى كه بر اجتهاد مجتهدان طعنه مىزند تا آنجا كه از كلمات أو نسبت فسق ، بلكه كفر به آنان استفاده مىشود . . . » « 1 » . نظر فيض در باب سير وسلوك عرفانى وتفاوت آن با تصوّف وصوفىگرى فيض در چند رساله وكتاب به تفاوت عرفان وتصوّف مىپردازد ، أو در آغاز رسالهء المحاكمة مىگويد : « چنان كه تحصيل علم ومعرفت راهى است به خدا ، همچنين زهد

--> ( 1 ) - لؤلؤة البحرين ، ص 121 .