ابن سينا مانند اسلاف يونانى خود ، انسان را مركب از جسم و نفس يا تن و روان دانسته ، جسم را از نظر طبى و نفس را از لحاظ فلسفى مورد مطالعه و مداقه قرار داده و در مورد هر يك به بحث و تحقيق كامل پرداخته و تمام عمر خود را در راه شناختن و شناساندن اين دو ، صرف نموده است ؛ چنان كه كتاب قانون و ساير مؤلفات و مصنفات طبى او در عالم پزشكى و كتابهاى شفا و نجاة و اشارات وى در قسمت فلسفه از بزرگترين آثار فكرى بشر محسوب است . در حقيقت اين حكيم بزرگ مصداق آرزوى لايبنتز « 1 » فيلسوف معروف آلمانى واقع شده است كه مىگفت : « بايد آرزو داشت كه هر فيلسوفى پزشك و هر پزشكى فيلسوف باشد » . گوئى شيخ رئيس از همان اوان كودكى ميل و علاقهء خاص بفهم و درك و حل و شرح مسئلهء نفس و عقل داشته است . اين نكته از سر گذشت شيخ كه قسمتى را خود املاء و قسمت ديگر آن بقلم شاگرد با وفاى او ابو عبيد جوزجانى است معلوم مىشود : « و كان ابى ممّن اجاب داعى المصريين و يعدّ من الاسماعيلية و قد سمع منهم ذكر النفس و العقل على الوجه الذي يقولونه و يعرفونه هم ، و كذلك اخى ، و كان ربما تذاكرا بينهما و انا اسمعهما و ادرك ما يقولانه و لا تقبله نفسى و ابتدءا يدعوانى ايضا اليه » . « 2 » و به همين جهت است كه شيخ كتب و رسايل متعددى درين باب نوشته است ؛ چنان كه علاوه بر كتب معروف خود مانند شفا و نجاة و اشارات كه در ضمن آنها از

--> ( 1 ) - Leibnitz . ( 2 ) - ابن ابى اصيبعه ، عيون الانباء ، ج 2 ، ص ، 1 .