و انسانى از ارسطو پيروى نموده است . در موضوع رؤيا و احلام ، رسايل علمى عميقى نوشته و مخصوصا رسالهء وى در موضوع عقل ، در ميان فلاسفهء اسلامى اهميتى خاص داشته است . پس از وى اخوان الصفا در رسايل معروف خود بمسئلهء نفس و اقسام آن تعرض كرده و بشرح و بسط آن پرداخته‌اند . بعقيدهء اخوان الصّفا ، نفس انسانى فيضى است از نفس كل يا نفس عالم و اين نفس داراى قواى ظاهرى و باطنى است كه اهمّ آنها قوهء مفكّره مىباشد كه مميّز بين انسان و حيوان است . ابو نصر فارابى ( متوفى 339 هجرى ) نيز در اسلام براى اولين مرتبه نفس را تعريف كرده و مباحث آن را روشن ساخته و ارتباط عقل انسانى را با عقل فعّال به طرز جالب و بديعى بيان نموده است . از آنچه بطور اجمال و اختصار در تاريخ علم نفس بيان شد ، معلوم مىگردد كه در قرون اربعهء اول هجرت ، حكما و دانشمندان اسلامى عنايت و توجه خاص بمسئلهء نفس داشته و در هيچ كتاب و رساله‌اى از شرح و بسط آن فروگذار نكرده‌اند . به اين ترتيب آراء و عقايد حكما و فلاسفهء اسلامى بتدريج صورت علمى به خود گرفته و براى شيخ رئيس ابن سينا مقدمات و اساس و پايهء علم نفس ، آماده و مهيا گرديده است . فيلسوف بزرگ ايران شيخ رئيس ابو على سينا ( متوفى 428 هجرى ) وارث افكار و آثار و تأليفات گذشتگان و اسلاف خود از فلاسفهء يونانى تا حكماى اسلامى بوده و مانند آنان به تحقيق و تدقيق در علم نفس پرداخته است . ولى نكته‌اى كه در اينجا بايد به آن اشاره كرد عبارت ازين است كه هيچ يك از حكما و فلاسفهء يونانى و اسلامى باندازهء ابن سينا در مسئلهء نفس ، غور و بحث و دقت و استقصا نكرده و در حلّ معضلات و مشكلات مربوط به آن سعى و اهتمام ننموده است .