الشيخ محمد باقر الشريعتي الأصفهاني

159

تحريرى بر اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسى )

تحقيقات دانشمندان به خصوص پاستور ، ميكرب‌شناس فرانسوى ، فرضيهء خود به خودى پديدهء حيات را سركوب كرد ولى ديگر دانشمندان به جست و جو و تلاش علمى خود ادامه دادند تا مگر فرضيهء معقولى را براى حل معماى حيات به دست آورند . در پرتو اين تحقيقات ، فرضيهء سابق مجدداً رونق يافت و گفتند كرهء زمين در آغاز كار ، اوضاع و شرايط مساعدى داشته كه پيدايش موجود زنده را به طور خودكار ميسّر مىساخته است . « 1 » دانشمندان مىكوشند تا قرائن و شواهدى از طريق مسائل فيزيك و شيمى براى اثبات اين تئورى به دست آورند . در هر صورت با تبديل اين نظريه به قانون علمى ، باز هم عقيدهء الهيون محكم‌تر مىشود ، چرا كه حيات كليهء موجودات زنده و نظامات حكيمانه‌اى كه در هر يك از آن‌ها است ، با محاسبه دقيق و اندازه‌گيرى صحيح به وسيلهء عقل خلّاق جهان انجام شده است . به قول پير روسو : « مسئلهء حيات در كرهء زمين از نظر علمى مراحل متعددى دارد ؛ به هم آميختن مواد آلى و تشكيل مولكول‌هاى شيميايى ، قدرت تغذيه و رشد ، تفكيك گروه‌هاى سلولى نباتى از حيوانى ، وابستگى جهان نبات با حيوان در ادامه زندگى ، سرمايه‌هاى غريزى در جهان حيوان و ديگر مسائل حيات هر يك جداگانه قابل بحث است » . « 2 » آن‌چه ماديون و الهيون بر آن اتفاق‌نظر دارند ، به وجود آمدن موجودات زنده از مواد بىجان است . ماديون گمان دارند كه تركيب مواد بىجان و فعل و انفعالات خاص آن ، يك نوع تكامل قهرى و بدون نظم و حساب است كه در طبيعت به صورت تصادف رخ مىدهد ؛ ولى الهيون مىگويند آميزش و تركيب عناصر مرده ، ساخته شدن مولكول‌ها و پيدايش موجود زنده با تمام كشش‌هاى طبيعى ، يك تكامل منظم و حساب شده است كه طبق قوانين الهى صورت مىگيرد . تفاوت شرايط اوليهء زمين با وضعيت كنونى آن و تكامل قهرى ، دردى را از ماديون دوا نمىكند ، زيرا آيا تكامل جز حركت ماده و به فعليت رسيدن استعدادهاى

--> ( 1 ) . همان . . ( 2 ) . پير روسو ، تاريخ علوم ، ترجمهء حسن صفارى ، ص 615 . .