دارند و موجود بودن آن‌ها اقتضاهايى ، مثل علت يا معلول بودن ، واحد يا كثير بودن ، واجب يا ممكن بودن ، متغير يا ثابت بودن ، مجرد يا مادى بودن ، حادث يا قديم بودن و امثال آن دارد ، سخن مىگويد . به عنوان مثال ، معلول بودن يا ممكن بودن شامل همه موجودات ، غير از خدا مىشود يا متغير بودن ، طيف وسيعى از موجودات و انواع و اجناس را شامل مىشود يا ثابت و مجرد بودن ، عوالمى بسيار عالىتر و وسيع‌تر را شامل مىگردد . احكامى همچون واحد بودن ، بالفعل بودن ، اصالت داشتن ، شامل همه موجودات حتى خداوند نيز مىشود ؛ يعنى هرموجودى از آن جهت كه وجود دارد واحد است ، بالفعل ( در مقابل بالقوه ) است ، اصيل است ( طبق اصالت وجود ) و حتى واجب است ( واجب بالذات يا واجب بالغير ) . علمى كه به اين احكام مىپردازد و در باب آن‌ها بحث مىكند فلسفه اولى يا متافيزيك و ما بعد الطبيعه و يا الهيات به معناى عام نام دارد و موضوعات اصلى آن عبارت‌اند از : 1 - وجود و ماهيت ( اشتراك معنوى وجود ، اصالت وجود ، تشكيك در وجود ، احكام و لوازم ماهيت . . . ) ؛ 2 - علت و معلول ( معنا و اقسام علت و معلول ، اصل علّيت ، سنخيّت بين علت و معلول ، ضرورت علّى و تسلسل ، علت فاعلى ، علت غايى و . . . ) ؛ 3 - واجب و ممكن ( معناى وجوب ، امكان و امتناع ، اقسام واجب و ممكن ، صفات و ويژگىهاى واجب و ممكن ، رابطهء امكان و ماهيت ، واجب بالذات و واجب بالغير و . . . ) ؛ 4 - حادث و قديم ( معناى حدوث و قدم ، اقسام حدوث و قدم ، حدوث و قدم عالم ، ربط حادث به قديم و . . . ) ؛ 5 - ثابت و متغيّر ( معناى ثبات و تغيير ، اقسام تغيير ، حركت ، اقسام حركت ، حركت در اعراض ، حركت در جوهر و . . . ) ؛ 6 - مجرد و مادى ( معناى تجرّد و مادّيت ، اقسام مجرد و مادى ، عقل و مثال طبيعت ، جواهر جسمانى و مجرد ، اعراض جسمانى و مجرد ، علم و عالم معلوم و . . . ) ؛