رحمت الله شريفي نجف آبادى

41

حكمت برين ( ترجمه وشرح تطبيقى بداية الحكمه ) ( فارسى )

تفاوت‌هاى اين اصالت با اصالت در فلسفهء اسلامى ، يكى اين است كه منظور از اصالت در اگزيستانسياليزم ، تقدم زمانى وجود بر ماهيت است و ديگر اين‌كه ، اصالت در اين مكتب غربى ، فقط در محدوده و گسترهء انسان است و بالاخره اين‌كه ، ماهيت در اين مكتب بر خلاف فلسفهء اسلامى يك مفهوم اخلاقى است كه محور آن اختيار و انتخاب آگاهانهء انسان است ، آن هم نه براساس فطرت كه فطرت در اين تز بلاموضوع است . فصل پنجم : تشكيك وجود « 1 » الفصل الخامس : فى أن الوجود حقيقة . . . الأجسام الكثيفة للأبصار . فصل پنجم : در خصوص اين است كه وجود حقيقت واحد و تشكيكى است . قائلان به اصالت وجود ، اختلاف كرده‌اند ( و دسته‌دسته شده‌اند ) ، لذا بعضى از آن‌ها معتقد شده‌اند كه وجود ، حقيقت واحد و تشكيكى است . ( مفهوم وجود دو جنبه دارد : يكى جنبهء اشتراك كه به سبب آن ، شخص گمان مىكند متواطى و داراى افراد يك‌نواخت است و ديگرى ، جنبهء اختلاف كه باعث مىشود او آن را مشترك لفظى بداند . پس مفهوم وجود قابليت شك‌اندازى دارد و به همين دليل آن را مشكّك و شك‌انداز گويند . « 2 » قاعدتا اصالة الوجود و ذومراتب بودن آن مربوط به خارج است ، نه ذهن ) و آن نظريه به پهلويين ( يعنى پارتىها و ايرانيان باستان در دو دورهء اشكانى و ساسانى ) كه منظور حكماى فرس و پارسى است ، نسبت داده شده است : ( الفهلويون الوجود عندهم * حقيقة ذات تشكّك تعمّ ) « 3 » پس وجود نزد آن‌ها به جهت اين‌كه ذاتا ظاهر و روشن است و روشن‌كننده

--> ( 1 ) . كه به پهلويين منسوب است . ( 2 ) . قطب الدين رازى ، شرح شمسيه كاتبى ، ص 28 - 29 . ( 3 ) . شرح المنظومه ، ص 22 .