على ربانى گلپايگانى
408
ايضاح الحكمه ترجمه و شرح بداية الحكمه ( فارسى )
براى آنچه در بيان تحقق يكى از اقسام تقابل درمورد واحد و كثير ذكر كردهاند نيست ، پس بر آنان واجب است كه براى تقابل قسم پنجمى را قائل گردند ، هر چند مشهور همان اقسام چهارگانه تقابل است كه لوازم و خواص آنها ذكر شد . و باتوجه به آنچه از علامه حلّى نقل گرديد و اشكالاتى كه صدرالمتألهين در اسفار ذكر نموده است ، واضح است كه نمىتوان تقابل واحد و كثير را تقابل تضاد يا تضايف دانست و بنابراين بايد سخن صدرالمتألهين را پذيرفت كه تقابل آنها نوع ديگرى از تقابل است ، ولى اينكه اين نوع خاص از تقابل چيست ، وى توضيحى دراينباره نداده است و ممكن است بگوئيم شايد مقصود وى از نوع ديگر تقابل ، همان اختلاف تشكيلى است كه مصنف يادآور شدهاند - و اللّه هو العالم . * * *