الصّناعيّ » « 1 » . ترجمه و توضيح : فصل سوم : هوهويت و غيريت از عوارض وحدت هوهويت است ، همان‌گونه كه از عوارض كثرت غيريت مىباشد . هوهويت اتحاد در يك جهت و اختلاف در جهت ديگر است و اين امر همان حمل است و لازمهء اينكه هوهويت همان حمل است صحيح بودن حمل است در هردو امر مختلف كه ميان آنها نوعى اتحاد برقرار است ، ولى در اصطلاح علماء حمل به دو مورد از اتحاد در جايى كه ( نوعى ) اختلاف وجود دارد اختصاص داده شده است : 1 - يكى از آن‌دو مورد اين است كه موضوع و محمول از نظر مفهوم و ماهيت متحد باشند و به نوعى از اعتبار اختلاف داشته باشند ، مانند اختلاف به اجمال و تفصيل در گفتارمان ( كه مىگوئيم ) انسان حيوان ناطق است ، زيرا ( حيوان ناطق حد انسان است و ) حدّ از نظر مفهوم عين محدود است و اختلاف آن‌دو فقط به اجمال و تفصيل مىباشد و مانند اختلاف به فرض سلب شىء از نفس ( كه بر اساس اين فرض ) شىء با نفس خود تغاير دارد ( و حال آنكه از نظر واقع عينيت است نه تغاير ) ، پس خود شىء بر خود حمل مىشود براى دفع توهم مغايرت ياد شده ، پس گفته مىشود انسان انسان است و اين نوع از حمل ، حمل ذاتى اولى

--> ( 1 ) سمّي شائعا لأنّه الشائع في المحاورات و صناعيّا لأنّه المعروف و المستعمل في الصناعات و العلوم ( منه « قده » ) .