على ربانى گلپايگانى
285
ايضاح الحكمه ترجمه و شرح بداية الحكمه ( فارسى )
درباره پاسخ اول در فصل آينده بحث خواهد شد و آنچه در متن آمده است ناظر به پاسخ دوّم است ، چنانكه فرمودند ) : اما قسر اندك ( اگر چه موجب ) شر قليل است ، ليكن خير بسيارى است كه به ازاء آن است ، آن را تدارك و جبران مىكند و اين شرّ قليل در مواردى كه واقع مىشود در جهان مادّه و به خاطر مزاحمت اسباب مختلف مادى با يكديگر مىباشد . شرح مطالب : در اين فصل پيرامون سه مطلب بحث شده است : الف - تعريف غايت . ب - تفاوت غايت در فاعلهاى داراى شعور و فاقد شعور . ج - دليل بر وجود غايت . ما نخست پيرامون سه مطلب فوق توضيحاتى را بيان نموده ، آنگاه مطالب ديگرى را پيرامون علت غائى يادآور خواهيم شد . الف - تعريف غايت مصنف در تعريف غايت فرمودهاند : « هى الكمال الاخير الذى يتوجه إليه الفاعل في فعله » ، غايت عبارت است از كمال دوّمى كه فاعل از طريق فعل و كارى كه انجام مىدهد به سوى آن كمال رهسپار مىگردد . در اصول فلسفه غايت را اينچنين تعريف كردهاند : « حقيقت غايت عبارت است از صورت كاملتر وجود هرچيزىكه در راه تكامل افتاده ، صورت ناقصتر موجود خود را تبديل به وى نمايد » « 1 » . مقصود از كلمه « أخير » در عبارت متن ، كمال دوّم است در مقايسه با حركت ،
--> ( 1 ) اصول فلسفه ، ج 3 ، ص 239 .