آثار همان وجود و هستى است و اين معناى « اصالت » در اين بحث است . و در بحث آينده بيان خواهد شد كه وجود در عين اينكه يك حقيقت دارد ، ولى داراى مراتب مختلف است ، و اختلاف آثار به خاطر همين اختلاف مراتب مىباشد . 4 - اختلاف مراتب موجودات با اصالت ماهيت قابل توجيه نيست : اين برهان را آن‌طور كه حكيم طباطبائى ( ره ) تقرير نموده‌اند ، با برهان نخست تفاوت اساسى ندارد ، زيرا مقدمه ( كبرى ) در هردو برهان اين است كه « ماهيت به خودى خود نسبت به آثار وجودى يكسان است » ، تنها فرق ميان اين دو برهان ، در مقدمه ديگر ( صغرى ) است ، آن هم نه يك فرق اساسى ، بلكه فرق اطلاق و تقييد و عام و خاص ، زيرا در برهان نخست مطلق آثار وجودى مورد نظر بود ، و در اين برهان سه اثر و خاصيت مورد توجه قرار گرفته است : تقدم و تأخر ، شدت و ضعف ، قوه و فعل . توضيح اين مقدمه اين است كه : موجودات خارجى از نظر امور ياد شده متفاوت مىباشند ، برخى مقدم ( علت ) و برخى مؤخر ( معلول ) ، برخى از نظر واقعيت شديدتر از برخى ديگرند ، هستى واجب از هستى ممكن أشدّ است ، و برخى هستى بالقوه دارند ( نطفه نسبت به انسان ) و برخى هستى بالفعل دارند ، ( انسان موجود در خارج ) و چون ماهيت در ذات خود نمىتواند ملاك اين تفاوتها باشد ، بنابراين ، منشاء اين تفاوتها چيزى جز وجود نيست ، و از آنجا كه اين تفاوتها حقايق عينى و واقعى هستند ، پس آنچه عينيت و واقعيت دارد ، همان وجود است نه ماهيت . ولى حكيم سبزوارى اين برهان را به گونه‌اى ديگر تقرير نموده است و آن مبتنى بر مقدمه‌اى است كه مورد اختلاف فلاسفه مشاء و اشراق مىباشد و آن عبارت است از « تشكيك در ماهيت » ، كه مشائين آن را نادرست و اشراقيين آن را صحيح مىدانند . تقرير برهان بر پايه اين مقدمه ، اين است كه در عالم خارج ، موجودات تفاوتهايى از نظر تقدم و تأخر ، شدت و ضعف و قوه و فعل دارند ، و ماهيت نيز تشكيك پذير نيست ، كه بتوان اختلافها و تفاوتهاى مزبور را به مراتب تشكيكى ماهيت استناد