ب : معقولات ثانيه و مختصّات آنها : معقولات ثانيه مفاهيم كلى ذهنى هستند كه داراى مختصاتى كاملا متفاوت با آنچه براى معقولات اوليه بيان گرديد مىباشند : 1 - از سنخ ماهيت نيستند ، كه هم در ذهن و هم در خارج موجود گردند ، بلكه مصداق آنها يا ذهنى محض است و يا خارجى محض . 2 - از راه ارتباط و تماس ذهن با واقعيت‌هاى خارجى پديد نيامده‌اند و مسبوق به احساس و تخيل نيستند . 3 - معقولات ثانيه جنبهء اختصاصى ندارند ، بلكه هريك از آنها بر مجموع موجودات عالم و يا بخش عظيمى از آنها منطبق مىگردد . معقولات ثانيه منطقى و فلسفى معقولات ثانيه بر دو دسته‌اند : 1 - معقولات ثانيه منطقى : آن دسته معقولاتى كه مصداق آنها عين ذهنيت است ، يعنى در موطن ديگرى متحقق نمىگردند ، معقولات ثانيه منطقى هستند ، يعنى مسائل مورد بحث در منطق از همين مفاهيم تشكيل مىگردند ، مانند مفهوم كلى ، جنس و نوع ، جزئى در اصطلاح منطق ( مفهومى كه صدق بر كثيرين نمىكند ) . موضوع ، محمول ، قضيه ، معرّف ، معرّف ، قياس ، استدلال و حجت ، تمثيل ، عكس ، نقيض و ساير مفاهيمى كه در منطق مورد بحث قرار مىگيرند همهء اينها معقولات ثانيهء منطقى هستند ، يعنى داراى سه ويژگى مىباشند : 1 - مفاهيمى كلى هستند . 2 - از راه تماس و ارتباط مستقيم حواس با خارج بدست نيامده‌اند .