چيزى غير از سلب ضرورت وجود و عدم نمىيابيم ، و اين معناى سلبى همان معناى امكان است . دليل بر لزوم امكان براى ماهيت اگر در مرتبهء ذات كه ماهيت را ملاحظه مىكنيم ، ملازم با امكان نباشد ، پس انفكاك امكان از آن جائز خواهد بود ، و با توجه به اينكه هيچ موردى از يكى از مواد ثلاث ( وجوب ، امكان ، امتناع ) خالى نيست ، هرگاه امكان از ماهيت انفكاك پيدا كند ، وجوب يا امتناع جاى آن را خواهد گرفت ، و در نتيجه ماهيت من حيث هى واجب يا ممتنع خواهد بود ، و وجوب و امتناع وصف وجود و عدم است ، بنابراين بايستى ماهيت من حيث هى موجود يا معدوم باشد ، و حال آنكه ماهيت من حيث هى ، نه موجود است و نه معدوم « 1 » . پاسخ به يك اشكال : مصنف ( ره ) در ضمن عبارات متن به اشكالى اشاره نموده كه در نهايه آن را به صورت روشن و صريح آورده‌اند ، و آن اين است كه چگونه امكان را مانند وجوب و امتناع ، وصف ماهيت و لازم آن بشمار آورديد و حال آنكه امكان مركب از دو سلب است ، نه يك معناى بسيط كه بتواند مانند وجوب و امتناع از مواد ثلاث تلقى گردد . و اگر پاسخ دهيد كه دو سلب ، به يك معناى سلبى برمىگردند ، و آن عبارت است از سلب دو ضرورت وجود و عدم و در نتيجه مىتوان دو معناى سلبى را به صورت يك معناى سلبى بيان نمود ، ولى اشكال ديگرى وارد مىشود و آن اينكه در هرصورت امكان معناى سلبى است نه ثبوتى ، و معناى سلبى را نمىتوان به عنوان وصف ماهيت و لازم آن دانست و قسيم وجوب كه معناى ثبوتى است قرار داد . پاسخى كه در بدايه از اشكال داده‌اند ، اين است كه اين معناى سلبى

--> ( 1 ) نهاية الحكمه ، مرحلهء ( 4 ) ، فصل ( 1 ) .