ترجمه و توضيح : فصل هفتم : امكان اعتبار عقلى و لازمه ماهيت است اما اينكه امكان اعتبار عقلى است ، براى اين است كه ، امكان بر ماهيتى لاحق و عارض مىشود كه عقل آن را با قطع نظر از وجود و عدم لحاظ كرده است و ماهيتى كه اين‌گونه ملاحظه شده است بدون شك امرى اعتبارى است ( نه داراى واقعيت خارجى ) و آنچه با اين اعتبار لاحق و عارض آن گردد ، بدون شك امرى اعتبارى خواهد بود ، و اين اعتبار عقلى ( براى ماهيت ) منافات با اين ندارد « 1 » كه ماهيت به حسب نفس الامر يا موجود است يا معدوم ، و لازمهء موجود يا معدوم بودن ماهيت اين است كه ماهيت ، محفوف به دو وجوب ( سابق و لاحق ) يا دو امتناع ( سابق و لاحق ) مىباشد . و اما اينكه امكان لازمهء ماهيت است ، به اين جهت است كه اگر ماهيت را من حيث هى و با قطع نظر از آنچه غير از ماهيت است مطالعه و تصور نمائيم ، همراه با ماهيت ضرورت وجود يا ضرورت عدم را نخواهيم يافت ، و امكان هم چيزى غير از سلب دو ضرورت ( وجود و عدم ) نيست ، پس ماهيت ، در حد ذات خود ممكن است . و اصل امكان گرچه عبارت از همين دو سلب ( ضرورت ) است ( و امر سلبى را نمىتوان به عنوان لازم بشمار آورد ) ، لكن عقل لازمهء اين دو سلب ( را كه امر ثبوتى است ) و آن استواء نسبت ( ماهيت به وجود و عدم ) است را به جاى آن دو امر سلبى قرار مىدهد و در نتيجه امكان ، مبدّل به معناى ثبوتى خواهد شد ، اگرچه مفاد مجموع دو سلب معناى سلبى است .

--> ( 1 ) وجه عدم تنافى اين است كه موضوع امكان و وجوب يا امتناع دو چيز است ، آنچه موضوع امكان -