كه چرا اين ( وجود ) واقع شد ، نه آن ( عدم ) قطع نمىگردد ، و آن ( قطع نگرديدن سؤال ) دليل بر اين است كه هنوز وصف عليّت براى علت ممكن تمام نگرديده است ( علت تامهء ممكن تحقق نيافته است ) . پس حاصل و نتيجهء گفتار اين شد كه ترجيح ( برگزيدن علت يكى از دو طرف وجود و عدم را بر ديگرى ) تنها به واسطهء اين است كه ، علت ، وجود معلول را به گونه‌اى واجب نمايد كه وجود براى معلول متعين و عدم براى او محال گردد ، يا به واسطه اين است كه علت ، عدم معلول را واجب نمايد ( به گونه‌اى كه وجود براى او محال گردد ) . بنابراين ، شىء يعنى ممكن مادامى كه وجودش واجب نگردد موجود نمىشود . خاتمه : وجوب سابق و لاحق وجوبى كه بحث آن گذشت ، وجوبى است كه از ناحيهء علت براى ممكن حاصل مىشود و براى ممكن وجوب ديگرى است كه بعد از تحقق وجود يا عدم ، به آن ملحق مىگردد ، و آن ( وجوب ) به ضرورت به شرط محمول ناميده مىشود ( معناى ضرورت به شرط محمول اين است كه هرموضوعى آنگاه كه داراى وصف يا محمولى است ، آن محمول براى او ضرورى است ، مثلا انسانى كه راه مىرود در