على ربانى گلپايگانى
280
ايضاح الحكمه ترجمه و شرح بداية الحكمه ( فارسى )
و ثانيا : أنّ تحقق الوجود الرابط بين أمرين يستلزم اتحادا ما بينهما ، لكونه واحدا غير خارج من وجودهما . و ثالثا : أنّ الرابط إنّما يتحقّق في مطابق الهليّات المركّبة ، التي تتضمّن ثبوت شيء لشيء ؛ و أمّا الهليّات البسيطة ، التي لا تتضمّن إلّا ثبوت الشيء ، و هو ثبوت موضوعها ، فلا رابط في مطابقها ؛ إذ لا معنى لارتباط الشيء بنفسه و نسبته إليها . ترجمه و توضيح : مرحلهء سوم : دربارهء تقسيم وجود به وجود « فى نفسه » و وجود « فى غيره » ، و تقسيم وجود « فى نفسه » به وجود « لنفسه » و وجود « لغيره » مىباشد . و اين مرحله از سه فصل تشكيل ميگردد . فصل اوّل : وجود مستقل و رابط قسمى از هستى ، هستى « فى غيره » است و قسمى از هستى ، هستى مخالف آن ( فى نفسه ) مىباشد . و اين تقسيم به اين دليل در مورد وجود جارى است ( به اين دليل وجود به فى غيره و فى نفسه تقسيم مىشود ) كه هرگاه قضاياى صادقه مانند انسان ضاحك است را مورد توجه قرار دهيم ، در اين قضايا وراء موضوع و محمول امر ديگرى را مىيابيم كه به واسطهء آن بعضى از آن دو ( موضوع و محمول ) به بعضى ديگر مرتبط و متصل مىگردد ، ( و اين امر به گونهاى است ) كه هرگاه موضوع به تنهايى يا محمول به تنهايى مطالعه شود ، يافت نمىگردد . و نيز هرگاه هر يك از موضوع و محمول را با مفهوم ديگرى مورد توجه قرار دهيم ، ( موضوع را با محمول ديگرى بسنجيم ، يا بالعكس ) امر مزبور را نخواهيم يافت .