ابزارى لازم و ضرورى براى محصلان فلسفه است . بىجهت نيست كه شيخ الرئيس در آخر اشارات توصيه أكيد مىنمايد كه از عرضه نمودن اين مباحث عميق و دقيق بر كسانى كه از فطانت و آزمودگى لازم فكرى برخوردار نيستند اجتناب شود « 1 » . و صدر المتألهين ورود در اين مباحث را بر اكثر افراد غير مجاز دانسته و مىگويد : « اهليّت ادراك آنها بسيار اندك است و به توفيق خاص الهى نياز دارند » « 2 » . و در جاى ديگر مىگويد : « براى قبول حكمت و نور معرفت شرايط و اسبابى لازم است ، مانند : شرح صدر ، سلامت فطرت ، جودت رأى ، حدّت ذهن ، سرعت فهم ، ذوق كشفى . و علاوه بر امور ياد شده بايد نور الهى در قلب او پرتو افكند و او را به طريق حكمت رهنمون گردد ، و آن كسى كه از امور ياد شده برخوردار نباشد نبايد خور را در طلب حكمت به زحمت بيفكند ، و كسى كه داراى فهم و ادراك مناسب باشد ، ولى ذوق و حدس كشفى نداشته و از نور الهى برخوردار نباشد ، به حكمت كامل راه نخواهد يافت ، هرچند از مقدمات و جوانب آن بهره‌هايى را بدست آورد » « 3 » . دكارت ، فيلسوف شهير فرانسوى گويد : « حقيقت اين است كه در دنيا استعداد تفكرات متافيزيك به اندازهء استعداد تفكرات هندسى وجود ندارد » « 4 » . امام خمينى ( ره ) نيز در اين‌باره توصيه‌اى دارند كه حاصل آن را يادآور مىشويم : « هرعلمى را اهلى است ، و مباحث الهيّات از عميق‌ترين مباحث است اين مباحث به قدرى عميق و دقيق است كه شيخ الرئيس كه در تيزى ذهن و حسن قريحه و استعداد بىنظير است ، اظهار عجز كرده و مىگويد : در فهم برخى از مسائل آن چهل بار مراجعه كردم ، و از درك آن عاجز شدم تا اينكه با تضرع به درگاه ربوبى رمز آن بر من گشوده شد ، و اين در صورتى است كه فقط اندكى از مباحث طبيعيات ،

--> ( 1 ) شرح اشارات ، ج 3 ، ص 419 . ( 2 ) اسفار ، ج 3 ، ص 446 . ( 3 ) اسفار ، ج 6 ، ص 7 - 6 . ( 4 ) تأملات در فلسفه اولى ، اثر رنه دكارت ، ترجمه احمد احمدى ص 20 .