رياضيات و طب را نزد استاد فراگرفتم و اكثر آن را خود بدون تكلّف و مشقت بدست آوردم ، ولى در عين حال اشكالات وى در مباحث الهيّات بسيار است ، چنانچه با مراجعه به كتب وى روشن مىگردد . حال كه وضع شيخ كه از نوابغ دوران و أعجوبه‌هاى روزگار بشمار مىرود چنين است ، وضع انسانهاى متعارف ، كاملا معلوم است ، اين نصيحيتى است كه به برادران مؤمن خود مىكنم كه در مباحث الهيات و در مراجعه به كتب اساطين فن مانند ارسطو ، شتابزدگى را كنار بگذارند ، و با انانيّت و نفسانيت داورى ننمايند ، تا مبادا به صورت ناخودآگاه هلاك گردند « 1 » . رابطهء فلسفه با علوم طبيعى برخى بر اين باورند كه آگاهى بر علوم طبيعى براى فلاسفهء الهى امرى ضرورى است ، و اصولا سرنوشت مسائل فلسفى را وابسته به مسائل علوم تجربى مىدانند ، اچ - جينز رياضىدان معروف انگليس مىگويد : « فلسفهء هردورانى هميشه بستگى بسيارى با علم آن دوران دارد ، به گونه‌اى كه هرتغيير اساسى در علم بايد در فلسفه واكنش ايجاد كند » « 2 » در سرزمين ما نيز برخى از همين نظريه پيروى كرده و حتى پا از آن فراتر نهاده و گفته‌اند « ماوراء الطبيعة ( فلسفه ) براى توجيه و تفسير طبيعت تنظيم گرديده ، و در نتيجه بحثهاى علوم طبيعى تعيين‌كنندهء سر نوشت مسائل فلسفه است و بدون آگاهى كافى از علوم طبيعى نمىتوان فلسفهء كار آمد و موفّقى داشت . ولى اين نظريه كاملا بىپايه بوده و در آن ، دو مطلب به هم خلط گرديده است : 1 - فلسفه اولى به فلسفهء علمى اشتباه گرديده است . 2 - مسائل فلسفى خالص از مسائل فلسفى غير خالص تفكيك نشده است .

--> ( 1 ) مصباح الهداية ، ص 152 - 151 . ( 2 ) فيزيك و فلسفه ، تأليف جينز ، ترجمه مهندس عليقلى بيانى ، ص 14 .