السيد الطباطبائي

228

مجموعه رسائل ( فارسى )

كسى كه با اسلوب سخن آشنا باشد ، آن را نمىپذيرد ، زيرا كسى كه قرآن را ساخته و پرداختهء شخص پيامبر مىداند ، همهء آن را چنين مىپندارد - نه سوره‌هاى مخصوصى از آن را ؛ در اين صورت ، معنا ندارد كه گفته شود نظير سورهء « بقره » يا « يونس » را بياوريد ، چون نتيجه چنين خواهد بود كه اگر مثلًا در خدايى بودن سورهء « كوثر » يا « اخلاص » شك داريد ، همه دست به دست هم بدهيد ، و يك سوره مانند سورهء « يونس » بياوريد ؛ و اين شيوه در آداب سخن بسيار نكوهيده است . « 1 » اعجاز قرآن ترديدى نيست در اين كه قرآن كريم براى اثبات اعجاز خود ، همگان را در چند مورد به مبارزه و معارضه طلبيده و به اصطلاح « تحدى » كرده است . آيا تحدى هم در سوره‌هاى مكى وجود دارد و هم در سوره‌هاى مدنى . همهء اين آيات دلالت دارند بر اين كه قرآن كريم ، آيتى است معجزه و خارق العاده . همهء آيات تحدى ، نوعى استدلال بر معجزه بودن قرآن و نازل شدن آن از طرف حضرت پروردگار است ، ليكن از نظر عموم و خصوص با يك‌ديگر فرق دارند . برخى از آن‌ها براى همهء قرآن ، برخى براى ده سوره و برخى ديگر براى يك سوره تحدى كرده است . سبب تحدى هم در اين آيه‌ها فرق مىكند . برخى از آن‌ها در خصوص فصاحت و بلاغت و برخى ديگر دربارهء همهء جهات قرآن تحدى مىكند . آيهء 88 از سورهء اسراء كه مىفرمايد : « بگو اگر همهء انس و جن دست به دست هم دهند كه نظير اين قرآن را بياورند ، نخواهند توانست . . . » ، بيانگر اين است كه فقط جنبهء بلاغت مورد نظر نبوده است ؛ و گرنه معنا نداشت كه همهء انس و جن را مخاطب قرار دهد ، بلكه مىبايست فقط اعراب را مخاطب قرار داده از آنان بخواهد كه نظير قرآن را از جهت بلاغت و اسلوب شيواى آن بياورند .

--> ( 1 ) . تفسير الميزان ، ج 1 ، ص 58 و ترجمهء الميزان ، ج 1 ، ص 110 . .