اعجاز قرآن « 1 » در اين‌كه قرآن كريم براى اثبات معجزه بودنش ، بشر را تحدى كرده ، هيچ حرفى و مخالفى نيست . و اين تحدى ، هم در آيات مكى آمده و هم آيات مدنى ، كه همه آنها دلالت دارد بر اين‌كه قرآن آيتى است معجزه و خارق . آيات مشتمله بر اين تحدىها از نظر عموم و خصوص مختلف‌اند ، بعضىها درباره يك سوره تحدى كرده‌اند ، نظير آيه سوره بقره ، و بعضى بر ده سوره ، و بعضى بر عموم قرآن و بعضى بر خصوص بلاغت آن ، و بعضى بر همه جهات آن . يكى از آياتى كه بر عموم قرآن تحدى كرده ، آيه : قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَ الْجِنُّ عَلى أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هذَا الْقُرْآنِ ، لا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَ لَوْ كانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيراً « 2 » است و اين آيه در مكه نازل شده ، و عموميت تحدى آن جاى شك براى هيچ عاقلى نيست . پس اگر تحدىهاى قرآن تنها در خصوص بلاغت و عظمت اسلوب آن بود ، ديگر نبايد از عرب تجاوز مىكرد ، و تنها بايد عرب را تحدى كند ، كه اهل زبان قرآن‌اند ، آن‌هم عرب‌هاى خالص جاهليت و آنها كه هم جاهليت و هم اسلام را درك كرده‌اند ، آن‌هم قبل از آن‌كه زبانشان با زبان ديگر اختلاط پيدا كرده ، و فاسد شده باشد ، و حال آن‌كه مىبينيم سخنى از عرب آن‌هم با

--> ( 1 ) . ترجمه تفسير الميزان : 1 / 94 . ( 2 ) . سوره اسراء : 88 .