محمد باقر ملكيان

102

علوم قرآن در تفسير الميزان و آثار علامه طباطبايى ( قده ) ( فارسى )

است ساخته بشرى باشد كه مختص به آن جناب بوده و ديگران از آوردن چنان كلامى محروم باشند . در جواب اين شبهه مىتوان گفت : هرچند صفات بشرى كه افراد درباره آن ، مورد مقايسه قرار گرفته‌اند در فردى بيشتر از فرد ديگر و يا كمتر از فرد ديگر يافت مىشود ، ولى اين صفات هرچه باشد ، موهبتى است كه اگر طبيعت بشرى افرادى را برخوردار از آن مىسازد به خاطر استعدادى است كه خدا در آن طبيعت ، و يا به عبارتى در طبيعت آن فرد نهاده ، و چنان نيست كه بدون هيچ منشأيى و به صرف تصادف در آن فرد پيدا شود . و چون چنين است ، هرصفتى كه در فردى از افراد فرض شود كه مختص به او باشد و كسى به پايه او نرسد تا چه رسد به اين‌كه از او برتر باشد ، بالآخره منشأيى دارد كه ديگران مىتوانند با تمرين مستمر و رياضت پىگير آن اعمالى كه فرد مورد نظر با آن محتوا انجام مىدهد انجام دهند ، و در پاره‌اى اعمال از او تقليد كنند تا به تدريج مثل او شوند ، و اگر نتوانستند در همه خصوصيات تنه به تنه او بزنند حداقل در بعضى از كمالاتش مثل او شوند ، و آنچه براى فرد نابغه باقى مىماند اصالت و سبقت و پيش‌كسوتى باشد ، مثلا حاتم طائى هر چند فردى يگانه و بدون معارض در سخاوت بوده و كسى نمىتواند در اين فضيلت از او پيشى بگيرد ، ولى اين براى هركس ممكن است كه در راه كسب اين فضيلت رياضت بكشد ، و تمرين مستمر داشته باشد تا بتواند در آخر ، مرتبه‌اى از سخاوت حاتم را از خود بروز دهد ، هرچند كه نتواند در همه مراتبش از او پيشى بگيرد .