به شهادت علم فيزيولوژى ، زنان متوسط از نظر دماغ ( مغز ) و قالب و شريان‌ها و اعصاب و عضلات بدنى و وزن ، با مردان متوسط الحال تفاوت دارند ، يعنى ضعيف‌تر هستند . و همين باعث شده كه جسم زن لطيف‌تر و نرم‌تر و جسم مرد خشن‌تر و محكم‌تر باشد ، و احساسات لطيف از قبيل دوستى و رقت قلب و ميل به جمال و زينت بر زن غالب‌تر و بيشتر از مرد است . و در مقابل تعقل بر مرد ، غالب‌تر از زن باشد ، پس حيات زن حياتى است احساسى همچنانكه حيات مرد ، حياتى تعقلى است . و به خاطر همين اختلاف است كه اسلام در وظايف و تكاليف عمومى و اجتماعى بين زن و مرد فرق گذاشته است . « 1 » س 769 - فطرت در وظايف و حقوق اجتماعى بين افراد ( زن و مرد ) چه مىگويد ، و چه اقتضايى دارد ؟ ( بحث روايتى ) ج - با در نظر داشتن اين معنا كه تمامى افراد انسان داراى فطرت بشرى هستند ، مىگوييم : آنچه فطرت اقتضاء دارد اين است كه بايد حقوق و وظائف يعنى گرفتنىها و دادنىها بين افراد انسان مساوى باشد ، و اجازه نمىدهد يك طائفه از حقوق بيشترى برخوردار و طائفه‌اى ديگر از حقوق اوليه خود محروم باشد ، ليكن مقتضاى اين تساوى در حقوق ، كه عدل اجتماعى به آن حكم مىكند ؛ اين نيست كه تمامى مقام‌هاى اجتماعى متعلق به تمامى افراد جامعه شود ( و اصلا چنين چيزى امكان هم ندارد ) . چگونه ممكن است مثلا يك بچه ، در عين كودكيش و يك مرد سفيه نادان

--> ( 1 ) . الميزان ( 40 جلدى ) ؛ ج 4 ، ص 73 + الميزان ( 20 جلدى ) ؛ ج 2 ، ص 415 . [ با تلخيص ]