در عين نادانى خود ، عهده‌دار كار كسى شود كه هم در كمال عقل است ، و هم تجربه‌ها در آن كار دارد . يا ناتوان و عاجز به همان شأن و درجه‌اى برسد كه نيرومند و توانا مىرسد زيرا مساوى ساختن صالح و ناصالح موجب افساد حال هردو است . بلكه آنچه عدالت اجتماعى اقتضاء دارد و معناى تساوى را تفسير مىكند اين است كه در اجتماع ، هرصاحب حقى به حق خود برسد ، و هركسى به قدر وسعش پيش برود ، نه بيش‌از آن . و مزاحم حق ديگرى نشود . و حق كسى از روى زور و ستم پايمال نگردد ، و معناى آيهء « وَ لَهُنَّ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَ لِلرِّجالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ . . . » « 1 » ، در عين حالى كه تصريح به تساوى ميان مرد و زن مىنمايد اختلاف ميان ايشان را نيز امضاء مىكند . « 2 » س 770 - آزادى زن در تمدن غرب چه وضعيتى داشته است ؟ ( بحث فلسفى ) ج - شكى نيست كه اسلام در راه آزادكردن زن از قيد اسارت و استقلال دادن به او در اراده و عمل پيش قدم است ، و غربىها در اين امر از اسلام تقليد نموده‌اند گرچه تقليد را نادرست كرده‌اند ، و علت اينكه نتوانستند به‌طور كامل تقليد كنند ، اين است كه احكام اسلام چون حلقه‌هاى يك زنجير به هم پيوسته است ( و همچون چشم و خط و خال و ابروست ) و روش اسلام كه در اين سلسله حلقه‌اى بارز و مؤثرى تام التأثير است ، براى همين مؤثر است كه

--> ( 1 ) . سورهء بقره ، آيهء 234 . ( 2 ) . الميزان ( 20 جلدى ) ؛ ج 2 ، ص 413 + الميزان ( 40 جلدى ) ؛ ج 4 ، ص 76 .