* روز ( پيدايش روز ، شب ، فصول چهارگانه ) س 745 - علل و عواملى كه باعث پيدايش و اختلاف شب و روز شده است چيست ؟ ج - منظور از اختلاف شب و روز « وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ » ، « 1 » كوتاهى و بلندى آنهاست كه بر اثر دو عامل طبيعى پيدا مىشود : عامل اوّل ، عبارتست از حركت وضعى زمين بر گرد محور خود كه در هر 24 ساعت يك بار انجام مىگيرد كه شب و روز را به وجود مىآورد . زيرا بر اثر اين حركت دائما نصف كره زمين ( بلكه كمى بيشتر ) ، آن را رو به آفتاب مىكند و از اين راه كسب نور و حرارت مىكند ، اين حالت « روز » ناميده مىشود . و يك طرف ديگر زمين يعنى نيم ديگر « بلكه كمى كمتر » كه پشت به آفتاب دارد در سايهء تاريك مخروطى شكل كرهء زمين را فرامىگيرد و ظلمانى است و « شب » نام دارد ، اين دو حالت به‌طور دائم دور زمين مىچرخند و از يك طرف به طرف ديگر منتقل مىشوند . عامل دوم ؛ عبارتست از مايل بودن سطح دايره استواء يا معدل النهار نسبت به سطح مدار زمين در حركت انتقالى به دور آفتاب . اين معنى باعث مىشود كه خورشيد از دايرهء معدل النهار مايل به طرف شمال و جنوب گردد و فصول چهارگانه به وجود آيد ، ( محور زمين در حركت انتقاليش ، محورى ثابت

--> ( 1 ) . سوره بقره ، آيهء 164 .