س 732 - آيا روح حيوانى از ملكوت است ؟ ( بحث روايتى ) ج - در تفسير عياشى « 1 » از ابى بصير از يكى از آن دو بزرگوار [ ابى جعفر و يا ابى عبد اللّه عليهما السّلام ] روايت كرده كه در پاسخ ابى بصير از آيه : « وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي » « 2 » فرموده : همان است كه در همهء جنبدگان هست ، ابا بصير مىگويد پرسيدم : آن چيست ؟ فرمود : از عالم ملكوت و از قدرت است . مؤلف [ علامه رحمه اللّه ] : اين روايات مؤيد آن بيانى است كه ما براى آيه نموده و گفته‌ايم : آن روحى كه از حقيقتش پرسش شده حقيقتى وسيع و داراى مراتبى مختلف است و نيز از ظاهر روايت آخرى برمىآيد كه روح حيوانى نيز مجرّد و از ملكوت است . « 3 » س 733 - آيا در مسخ شدن انسان به حيوانى ، به كلى انسانيتش باطل مىشود ؟ ( بحث فلسفى ) ج - اگر انسانى را فرض كنيم ، كه صورت انسانيش به صورت نوعى ديگر از انواع حيوانات ، از قبيل ميمون ، و خوك ، مبدّل شده باشد ، كه صورت حيوانيت روى صورت انسانيش نقش بسته ، و چنين كسى انسانى است خوك ، و يا انسانى است ميمون ، نه اينكه به كلى انسانيتش باطل گشته ، و صورت خوكى و ميمونى به جاى صورت انسانيش نقش بسته باشد . پس وقتى انسان در اثر تكرار عمل ، صورتى از صور ملكات را كسب كند ، نفسش به آن صورت متصور مىشود ، و هيچ دليلى نداريم بر محال بودن اينكه

--> ( 1 ) . تفسير عياشى ؛ ج 2 ، ص 317 ، ح 163 . ( 2 ) . سورهء اسرى ، آيهء 85 . ( 3 ) . الميزان ؛ ج 13 ، ص 296 . [ با تصرف ]