رضاى تشريعى . پس هرامر تكوينى يعنى هرچيزىكه خدا اراده‌اش كرده و ايجادش نموده ، مرضى به رضاى تكوينى خداست ، به اين معنا كه فعل او ( ايجادش ) ناشى از مشيتى سازگار با آن موجود بوده . و هرامر تشريعى يعنى دستورات و تكاليف اعتقادى و عملى ، مانند ايمان آوردن و عمل صالح‌كردن ، مرضى خداست ، به رضاى تشريعى او ، به اين معنا كه آن اعتقاد و آن عمل با تشريع خدا سازگار است . و امّا عقايد و اعمالى كه در مقابل اين عقايد و اعمال قرار دارند ، يعنى عقايد و اعمالى كه نه تنها امر بدان نفرموده ، بلكه از آن نهى نموده ، مورد رضاى او نمىتواند باشد ، چون با تشريع او سازگار نيست ، مانند كفر « 1 » و فسوق « 2 » . س 602 - منظور از رضايت و خشنودى و همچنين خشم و غضب الهى چگونه است ؟ ج - رضايت خدا از اوصاف فعليهء او است ، نه ذاتيه ؛ او در ذاتش متصف نمىشود به صفتى كه قابل تغيير و تبدل است ، و درنتيجه ذاتش هم با آن تغيير و تبدل يابد ، اگر بندگانش يك روز نافرمانيش كنند ، دچار خشم گردد ، و در روز ديگرى اطاعتش كنند راضى شود ؛ و اگر مىگوييم خدا راضى مىشود ، خشم مىكند ، معنايش اين است كه او با عبد خودش معامله رضايت مىكند و بر او رحمت مىفرستد و نعمتش را ارزانيش مىدارد . و اگر مىگوييم خشم مىگيرد و غضب مىكند ، معنايش اين است كه او با بنده‌اش معامله غضب مىكند ، يعنى رحمت خود را از او دريغ نموده ، او را

--> ( 1 ) . رك : سورهء زمر ، آيهء 7 ؛ سورهء توبه ، آيهء 96 . ( 2 ) . الميزان ؛ ج 17 ، ص 367 .