آنگاه از لخته خونى آفريد » « 1 » نيز بر اين حقيقت دلالت دارند ، چون از ظاهر آن دو استفاده مىشود كه منظور از خلق‌كردن از خاك همان جريان خلقت آدم عليه السّلام است . و آيات ديگرى نيز « 2 » به اين معنا اشاره دارد . « 3 » س 28 - امر خداوند به ملائكه و ابليس در سجده بر آدم چه نوع امرى بوده است ؟ آيا امر مولوى بوده است ؟ ج - امر و امتثال و تمرّد در اين مورد از امور تكوينى است . و اگر مىگويد كه ابليس تمرّد كرد ، مقصود اين است كه وى در برابر حقيقت انسانيت خاضع نشد ، و جملهء « فَما يَكُونُ لَكَ أَنْ تَتَكَبَّرَ فِيها » « 4 » اين بيان را تأييد مىكند ؛ براى اينكه ظاهر آن اين است كه آن مقام ، مقامى است كه ذاتا قابل تكبر نيست ، و ممكن نيست بتوان از آن سرپيچى كرد و لذا تكبر ابليس نسبت به اين مقام همان و بيرون شدنش از آن و هبوطش به درجهء پايين‌تر همان . مؤيّد ديگر اين بيان اين است كه امر به سجده بر آدم نسبت به ابليس و ملائكه امر واحدى بوده ، و معلوم است كه امر به ملائكه امر مولوى نبوده زيرا امر مولوى آن امرى است كه مأمور نسبتش به اطاعت و معصيت و سعادت و شقاوت دربارهء ملائكه تصور ندارد و آنان مخلوق بر اطاعت و مستقر در سعادتند ، پس امر به ابليس هم امر مولوى نبوده ، و ابليس در مقابل ملائكه مخلوق بر معصيت و شقاوت بوده است . « 5 »

--> ( 1 ) . سورهء مؤمن ، آيهء 67 . ( 2 ) . ر . ك ، سورهء اسراء ، آيهء 62 ؛ سورهء اعراف ، آيهء 172 . ( 3 ) . الميزان ؛ ج 8 ، ص 23 . [ با تصرف ] ( 4 ) . سورهء اعراف ، آيهء 13 . ( 5 ) . الميزان ؛ ج 8 ، ص 27 . [ با تصرف ]