س 495 - تأثير اعمال در يكديگر چگونه است ( احباط و تكفير ) ؟ آيا اعمال در يكديگر اثر متقابل دارند و يكديگر را باطل مىكنند ، يا نه ( هيچ‌كدام اثر ديگرى را خنثى نمىكند ) بلكه حسنات حكم خود ، و اثر خود را دارند ، و سيئات هم حكم خود و اثر خود را دارند ؟ ج - در اين‌باره اقوال مختلفى وجود دارد : الف ) بعضى قائل به تباطل و تحابط اعمال شده‌اند ، و گفته‌اند ، اعمال يكديگر را باطل مىسازند ، و اين دسته از علماء در بين خود اختلاف كرده‌اند : 1 - بعضى گفته‌اند : هرگناهى حسنهء قبل از خود را باطل مىكند ، و هر حسنه‌اى سيّئهء قبل از خود را از بين مىبرد . 2 - بعضى ديگر گفته‌اند : ميان حسنات و سيئات موازنه مىشود ، به اين معنا كه از حسنات و سيئات هركدام بيشتر باشد ، به مقدار آن‌كه كمتر است از آنكه بيشتر است كم مىشود و بقيه‌اش مىماند . لازمهء اين دو قول اين است كه براى هرانسانى از اعمال گذشته‌اش به جز يك قسم نمانده باشد ، يا حسنهء به تنهايى ، و يا سيّئهء به تنهايى و يا اينكه هردو با هم مساوى بوده ، و تساقط كرده‌اند ، و هيچ‌چيز برايش نمانده باشد . بر اين قول‌ها دو اشكال وارد است : اولا ، از ظاهر آيه : « وَ آخَرُونَ اعْتَرَفُوا بِذُنُوبِهِمْ خَلَطُوا عَمَلًا صالِحاً وَ آخَرَ سَيِّئاً عَسَى اللَّهُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ، و يك دستهء ديگرند كه به گناهان خود اعتراف كرده ، اعمالى صالح و اعمالى طالح را به هم درآميخته‌اند و اميد است خدا از