مراد على شمس

339

با علامه در الميزان ( فارسى )

و پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله اجازه داد كه اين طائفه در بين خود و به اذن اهلشان ازدواج كنند و همچنين به احرار هم اجازه داد كه با آنان ازدواج نمايند و در دادن شهادت و در كارهاى خود دخالت داده و سهيم سازند ، چه در زمان بردگيشان و چه بعد از آزاد شدنشان . حتى تاريخ صدر اسلام بسيارى از بردگان را ياد مىكند كه متصدى امر امارت و قيادت لشكر شده‌اند ، در بين صحابه بزرگ رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نيز عده‌اى از همين بردگان وجود داشتند ، مانند سلمان فارسى ، بلال حبشى و ديگران . در حسن سلوك اسلام با بردگان همين بس كه خود رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله صفيه دختر حى بن أخطب را آزاد نمود و با او ازدواج كرد ، همچنين جويريه دختر حارث را كه يكى از دويست نفر اسراى جنگ بنى المصطلق بود همسر خود نمود ، و اين عمل باعث شد كه بقيه نفرات هم كه همه زنان و كودكان بودند آزاد شوند . و اين خود يكى از ضروريات سيرهء اسلام است كه مردان با تقوا اگر چه برده باشند مقدم بر سايرين هستند ، حتى از مولاى بىتقواى خود هم گرامىترند . « 1 » س 321 - آزادى تا چه حدّى محدود است ؟ ج - آن مقدار محدوديتى كه اجتماع در آزادى افراد ايجاد مىكند و اطلاق فطرى آن را تقييد مىنمايد برحسب اختلاف مجتمعات بشرى از جهت زيادى قوانين و رسومى كه در مجتمع دائر مىباشد و كمى آن قوانين و رسوم

--> ( 1 ) . الميزان ؛ ج 6 ص 499 . [ با تلخيص ]