مىشود . به خلاف امر كه در معناى آن تقدير جهات وجود و تنظيم آن نيست ، به همين جهت است كه امر تدريج‌بردار نيست ، و ليكن خلقت قابل تدريج است ، همچنانكه دربارهء خلقت فرموده : « خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ » . « 1 » و دربارهء امر فرموده : « وَ ما أَمْرُنا إِلَّا واحِدَةٌ كَلَمْحٍ بِالْبَصَرِ ، فرمان ما جز يكى نيست آن هم مانند لمحهء چشم » . « 2 » و نيز به همين جهت است كه در كلام مجيدش خلقت را به غير خود نيز نسبت داده و فرموده : « وَ إِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ بِإِذْنِي فَتَنْفُخُ فيه ، و آندم كه به اذن من از گل به شكل مرغ مجسمه‌اى ساختى و در آن دميدى » « 3 » و نيز فرموده : « فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ ، پس بزرگ است خداى يگانه كه بهترين آفريدگاران است » . « 4 » و امّا امر به اين معنا را به غير خود نسبت نداده ، بلكه آن را مختص به خود دانسته و آن را بين خود و بين هرچيزىكه مىخواهد ايجاد كند از قبيل روح و امثال آن واسطه قرار داده ، در آيات زير دقت فرماييد : « وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومُ مُسَخَّراتٌ بِأَمْرِهِ ، آفتاب و ماه و ستارگان مسخر اويند » « 5 » و « لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ بِأَمْرِهِ ، و تا كشتى به فرمان وى روان شود » « 6 » و « يُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ ، نازل مىكند فرشتگان حامل وحى را به امر و اراده خود » « 7 » و « وَ هُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ ، و آنان به امر او كار مىكنند » « 8 » و آيات ديگرى از اين قبيل نيز هست كه از آن برمىآيد خداى تعالى امر خود را سبب و يا همراه ظهور اين گونه امور مىداند .

--> ( 1 ) . سورهء اعراف ، آيهء 54 . ( 2 ) . سورهء قمر ، آيهء 50 . ( 3 ) . سورهء مائده ، آيهء 110 . ( 4 ) . سورهء مؤمنون ، آيهء 14 . ( 5 ) . سورهء نحل ، آيهء 12 . ( 6 ) . سورهء روم ، آيهء 46 . ( 7 ) . سورهء نحل ، آيهء 2 . ( 8 ) . سورهء انبياء ، آيهء 27 .