پس اگر فرض كنيم ، امّتى هست كه روى هم افرادش داعى به سوى خير و آمر به معروف و نهى از منكرند ، قهرا معنايش اين خواهد بود كه در اين امت افرادى هستند كه به اين وظيفه قيام مىكنند . پس مسأله در هر حال قائم به بعضى افراد جامعه است ، نه به همهء آنها و خطابى كه اين وظيفه را تشريع مىكند ، اگر متوجه همان بعض باشد كه هيچ ، و اگر متوجه كل جامعه باشد ، باز هم به اعتبار بعض است . و به عبارتى ديگر ، بازخواست و عقاب در تخلّف اين وظيفه ، متوجه تك‌تك افراد است . ولى پاداش و اجرش از آن كسى است كه وظيفه را انجام داده باشد . و به همين جهت است كه مىبينيم دنبال جمله فرمود : « وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ » . * « 1 » * امر و خلق س 236 - چه تفاوتى بين « خلق » و « امر » وجود دارد ؟ ج - فرقى كه « خلق » با « امر » دارد اين است كه خلق ايجاد چيزى است كه در خلقت آن تقدير و تأليف به كار رفته باشد ، حال چه به نحو ضم چيزى به چيز ديگر باشد ، مانند ضم اجزاء نطفه به يكديگر و يا ضم نطفهء ماده به نطفهء نر و سپس ضم مواد غذايى به آن و هزاران شرايط كه در پيدايش و خلقت يك انسان و يا حيوان است ، . . . و اين معنا از آيات كريمهء قرآن « 2 » نيز به خوبى استفاده

--> ( 1 ) . الميزان ؛ ج 3 ، ص 578 . ( 2 ) . ر . ك : سورهء فرقان ، آيهء 2 ؛ سورهء طه ، آيهء 50 ؛ سورهء زمر ، آيهء 62 .