مراد على شمس
190
با علامه در الميزان ( فارسى )
خيرخواهى و امانت و كليه احساسات و عواطف طبيعى زنان نسبت به شوهر و فرزندان خود تغيير يافته و نهايت به ضرب و شتم و حتى به جايى مىرسد كه تصميم به قتل يكديگر مىگيرند . اين خلاصهاى از سخنان مخالفين است كه به خورد جامعه دادهاند ، انصافا سخن درستى است و ما قبول داريم ، و ليكن هيچيك از آنها بر اسلام و تعاليمش وارد نيست ، بلكه همهاش متوجه مسلمانان است . مسلمانان چه وقت به حقيقت تعاليم اسلام عمل كردند تا اسلام حساب گرفتارىشان را پس بدهد ! مسلمانان قرنها است كه حكومت شايستهاى را كه مرد مرا به تعاليم شريف دينى تربيت كند از دست دادهاند ؛ بلكه قبل از همه ، حكام و فرمانروايان مسلمان اقدام به هتك و پردهدرى دين و نقض قوانين و پايمالكردن حدود آن نمودهاند و مردم هم كه بر دين سلاطين خودند . فرض كنيد سيرهء اسلامى روى ضعف مبانى قانونىاش نتوانست رذايل و بدىهاى عمومى را از بين ببرد و مردم را اصلاح كند ولى سيرهء دموكراسى چرا آن اثرى را در ممالك اروپايى كرد در ممالك شرقى ما ( يعنى در بلاد اسلامنشين ) نكرد ! و ما را چه شده كه هرچه بيشتر كوشش مىكنيم و براى ترقى فعاليت مىكنيم بيشتر به قهقرا برمىگرديم . و كسى شك ندارد امروز كه ما متمدن و روشنفكر شدهايم بدىها و رذايلمان خيلى بيشتر و عميقتر از نيمقرن پيش است . نه بهرهاى از عدالت اجتماعى داريم و نه حقوق بشر در بين ما زنده شده است . تنها الفاظى از اين حقوق بر سر زبانهاى ما رد و بدل مىشود .