را شب هنگام مىميراند » . « 1 » خواب براى تن و روان ضرورى است و زندگى بدون آن امكان ندارد ، ليكن خواب زياد ، نكوهيده است . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : « از خواب زياد پرهيز كنيد ، زيرا كسى كه زياد مىخوابد در روز قيامت نيازمند خواهد بود » . چه ، او در دنيا از زمرهء بيكاران بوده است . امام صادق عليه السّلام گفت : « خواب زياد ، باعث از بين رفتن دين و دنيا مىشود » . وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ لِباساً . خداوند شب را به لباس تشبيه كرده است ، زيرا شب آنچه را كه انسان دوست ندارد بيگانه بر آن آگاهى يابد مىپوشاند . وَ جَعَلْنَا النَّهارَ مَعاشاً ، روز را گاه حركت و كار به خاطر زندگى قرار داديم . در آيه‌اى ديگر آمده است : وَ جَعَلَ النَّهارَ نُشُوراً ، زيرا خواب همانند مرگ و كار در روز هم‌چون قيامت است . وَ بَنَيْنا فَوْقَكُمْ سَبْعاً شِداداً . مراد از « سبع » در اين‌جا همان ستارگان هفت‌گانه‌اى است كه در نزد مردم معروف مىباشد ، و گرنه ستاره‌هاى ديگر آن‌قدر فراوانند كه قابل شمارش نمىباشند . خداوند اين هفت ستاره را به « شداد » توصيف كرده ، زيرا ساختار آنها محكم و استوار است . ما دربارهء اين موضوع ، در تفسير آيه 12 از سورهء طلاق ، زير عنوان : « هفت آسمان و هفت زمين » به تفصيل سخن گفتيم . وَ جَعَلْنا سِراجاً وَهَّاجاً . مراد از « سراج » در اين جا خورشيد است كه مردمان در پرتو آن براى زندگى كار مىكنند . وَ أَنْزَلْنا مِنَ الْمُعْصِراتِ ماءً ثَجَّاجاً . معصرات : ابرهايى كه باد آنها را مىفشارد و آنها باران فراوان مىبارند . لِنُخْرِجَ بِهِ حَبًّا وَ نَباتاً ، زمين پس از مردن به وسيلهء آب زنده مىشود . و روزىهاى انسان و حيوان و ديگر موجودات را بيرون مىدهد و از اين قبيل است سخن خداوند : « و از آسمان باران فرستاد ، تا بدان انواع گوناگون از نباتات برويانيم . بخوريد و چارپايانتان را بچرانيد . در اين براى خردمندان عبرت‌هاست » . « 2 » وَ جَنَّاتٍ أَلْفافاً درختانى كه شاخه‌هايشان درهم پيچيده‌اند و برخى در برخى ديگر فرو

--> ( 1 ) . انعام ( 6 ) آيهء 60 . ( 2 ) . طه ( 20 ) آيهء 54 .