نيز ذاتى و مشهود است ، و رؤيت در اين مقام ، به معنى متعارف آن ، از رؤيت آثار حاصل آيد ، واللَّه العالم . قوله عليه السلام : « فَقالَ الْجَهْلُ : يا رَبِّ ! هذا خَلْقٌ مِثْلِي » . دعوىِ مماثلت جهل با عقل چون دعوىِ اشرفيت ابليس از آدم - عليه السلام - است كه گفت : خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ * « 1 » ، به واسطهء احتجاب آن از مقام عقل و خودبينى و خودپرستى و خودخواهى او است ، و معلوم است حجاب خودخواهى و خودبينى ، از حجب غليظه‌اى است كه هر كس را كه مبتلاى به آن است ، از همهء حقايق و درك تمام محسّنات و كمالات غير و مقبّحات و نقايص خود باز مىدارد ، و اين حجاب ، ارث ابليس است و در هر كس قوّت گيرد ، منسلك در ذرّيهء ابليس خواهد شد ، گرچه به صورت و ولادت مُلكيه ، وليده و ذرّيهء آدم باشد ؛ زيرا كه ميزان در عالم انسانيت و ملكوت ، كه شيئيت اشياء به آن است ، ولادت ملكوتيه است ؛ چنانچه زادهء ملكوتى ، عيسى مسيح فرموده است : « لَنْ يَلِجَ مَلَكُوتَ السَّماءِ مَنْ لَمْ يُوْلَدْ مَرَّتَيْنِ » « 2 » . و اين ولادت ثانويه كه مبدأ ولوج ملكوت اعلى است - كه به ملكوت سماء از آن تعبير شده - متوقّف بر آن است كه از اين حجب ، كه ارث ابليس است ، خارج و به حقايق اسماء ، كه ارث آدم عليه السلام است ، متحقّق شود ، و تحقّق به حقايق جنود

--> ( 1 ) - الأعراف ( 7 ) : 12 ؛ ص ( 38 ) : 76 . ( 2 ) - « كسى كه دو بار متولد نشده باشد ، هرگز در ملكوت آسمان وارد نمىشود » . ( شرح فصوص الحكم ، قيصرى ، ص 315 ؛ شرح اصول الكافي ، صدرالمتألّهين ، ج 1 ، ص 361 و 417 )