مقالهء پنجم در شرح اجمالى از بعض الفاظ حديث شريف تا آن‌جا كه مقصود اصلى ما است از شرح قوله عليه السلام : « اعْرِفُوا الْعَقْلَ وَجُنْدَهُ ، وَالْجَهْلَ وَجُنْدَهُ تَهْتَدُوا » يعنى بشناسيد عقل و جند او را ، و جهل و جند او را تا هدايت پيدا كنيد ، و از اين‌جا معلوم شود كه معرفت عقل و جهل و جنود آنها مقدّمه‌اى براى هدايت است ، و اين هدايت يا هدايت به كيفيت استكمال نفوس و تنزيه و تصفيهء آن است ، كه آن نيز مقدّمهء نفس استكمال و تنزيه و تصفيه است ، و يا هدايت مطلق است كه هدايت به معرفة اللَّه ، اسّ اساس آن است . و اين‌كه اين معرفت نتيجهء معرفت عقل و جهل و جنود آنها است ، براى آن است كه تا معرفت به مهلكات و منجيات نفس و طرق تخلّى از آنها و تحلّى به اينها پيدا نشود ، نفس را تصفيه و تنزيه و تحليه و تكميل حاصل نشود ، و تا نفس را صفاى باطنى پيدا نشود و به كمالات متوسّطه نرسد ، مورد جلوهء اسماء و صفات و معرفت حقيقيه نگردد و به كمال معرفت نرسد ، بلكه جميع اعمال