اين درجه هستند ، حظّى از عالم غيب به اندازهء خود ببرند ؛ لكن بر متعلّمان علوم آن بزرگواران و مستفيدان از افادات قرآن شريف و احاديث اهل عصمت ، لازم است كه براى شكر اين نعمت و جزاى اين عطيَّت ، معامله به مثل نموده صورت را به باطن ارجاع و قشر را به لبّ و دنيا را به آخرت برگردانند كه وقوف در حدودْ اقتحام در هلكات ، و قناعت به صُوَرْ بازماندن از قافله سالكان است . و اين حقيقت و لطيفه الهيّه ، كه علم به تأويل است ، به مجاهدات علميه و رياضات عقليه ، مشفوع به رياضات عمليه و تطهير نفوس و تنزيه قلوب و تقديس ارواح حاصل شود ؛ چنانچه حق تعالى فرمايد : « وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ » « 1 » و فرمايد : « لا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ » « 2 » . گر چه راسخ در علم و مُطَهَّر به قول مطلق ، انبياء و اولياء معصومين هستند « 3 » و از اين جهت ، علم تأويل به تمام مراتب آن ، مختص به آنها است ، لكن علماء امت را نيز از آن به مقدار قدَم آنها در علم و طهارت ، حظّ وافرى است و لهذا از ابن عباس - رضى اللَّه عنه - منقول است كه : « من از راسخين در علم هستم » . « 4 » نكتةٌ تحديد جنود عقل و جهل را به اين عدد خاصّ ، از قبيل تحديد به كليّات و مهمّات است ، نه آن كه جنود آنها به طريق بسط و تفصيل ، عبارت از همين هفتاد

--> ( 1 ) - و تأويلش را به جز خداوند و راسخان در علم نمىدانند . ( آل عمران / 7 ) . ( 2 ) - جز پاكان آن را مَسّ نمىكنند . ( واقعه / 79 ) . ( 3 ) - اصول كافى ، ج 1 ، ص 166 ، كتاب الحُجَّة ، باب 22 ، أنَّ الراسخين فى العلم هُم الأئمّة ( عليهم السلام ) . ( تفسير البرهان ، سيّد هاشم بحرانى ، ج 1 ، ص 370 ) . ( 4 ) - مجمع البيان ، طبرسى ، مجلّد 2 - 1 ، ص 701 .