در اين حديث شريف هم اشاره به حقيقت تشهّد و هم اشاره به آداب آن و هم اشاره به سرّ آن است ؛ چنانچه فرمايد : « تشهّد ثناى خداوند تعالى است » . و اين حقيقتِ تشهّد ، بلكه جميع عبادات است ؛ چنانچه سابق بر اين اشاره شد « 1 »

--> راستىِ زبانت را به صفاى صدق ضميرت بپيوند ، كه او تو را بنده آفريده و دستورت داده تا با قلب و زبان و ( همهء ) اعضاء و جوارحت عبادتش كنى و بدان جهت كه او پروردگار تو است ، بندگى او نمايى ، و بدانى كه اختيار و سرنوشت خلق به دست اوست و كس را ياراى هيچ نَفَسى و نيم نگاهى جز به توان و خواست او نيست و جز با اجازه و ارادهء او قادر به انجام كوچك‌ترين كارى در مملكت او نمىباشند . خداوند عزّ وجلّ فرموده : " پروردگار تو آنچه بخواهد مىآفريند و انتخاب و اختيار مىكند و آنان را در كارهايشان گزينش و انتخاب نيست ، منزّه و برتر است خدا از آنچه شرك مىورزند " . پس بندهء سپاسگزار خدا باش در عمل ، آن سان كه به زبان و ادعا ذكر او گويى . و راستىِ زبانت را به صفاى ضميرت بپيوند كه او تو را آفريده ( و از درونت آگاه است ) پس برتر و والاتر از آن است كه كسى را بدون آن‌كه نخست او اراده كند ، اراده‌اى باشد . پس با تسليم و رضا به فرمان او و با عبادت كردن به وسيلهء انجام اوامرش بندگى به جاى آر . و تو را به صلوات بر پيامبرش محمد صلّى اللَّه عليه و آله امر كرده ، پس نماز خدا را با صلوات بر پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و طاعت او را با طاعت آن حضرت و شهادت ( به وحدانيّت ) او را به شهادت ( به رسالت ) آن جناب صلى الله عليه و آله و سلم وصل كن ؛ و بنگر كه بركات معرفت حرمت آن جناب از دستت نرود تا از بهرهء درود فرستادن او و از امر خداوند به آن جناب كه اگر به آنچه فعل يا تركش واجب است و به سنن و آداب عمل كنى و مرتبت بلند او را نزد خداوند عزّ وجلّ بدانى ، براى تو استغفار كند و درباره‌ات شفاعت نمايد ، مرحوم گردى » . ( مصباح الشريعة ، ص 93 ، الباب الثاني و الأربعون في التشهّد ؛ شرح مصباح الشريعة ، گيلانى ، ص 114 ، الباب السابع عشر في التشهّد ؛ رسائل الشهيد الثاني ، أسرار الصلاة ، ص 134 ؛ بحار الأنوار ، ج 82 ، ص 284 ، حديث 11 ) ( 1 ) - ر . ك : صفحه 23 .