رَبِّ الْعالَمِينَ : اگر عالمين صور اسماء كه اعيان ثابته است باشد ، ربوبيت ذاتيه خواهد بود و راجع به مقام الوهيت ذاتيه ، كه اسم اللَّه اعظم است ، مىباشد ؛ زيرا كه اعيان ثابته به تجلّى ذاتى در مقام واحديّت به تبع اسم جامع كه به تجلّى فيض اقدس متعيّن است تحقّق علمى پيدا كردند . و معنى ربوبيت در آن مقام مقدس ، تجلّى به مقام الوهيت است كه بدان تجلّى جميع اسماء متعيّن شوند و عين ثابت انسان كامل اولًا ، و ديگر اعيان در ظلّ آن ، متعيّن شوند ، و رحمانيت و رحيميت اظهار همان اعيان است از غيب هويت تا افق شهادت مطلقه ؛ و ايداعِ فطرتِ عشق و محبتِ كمالِ مطلق است در خميرهء آنها ، كه بدان فطرت عشقيهء سائقه و جذبهء قهريهء مالكيه ، كه ناصيهء آنها را گرفته ، به مقام جزاى مطلق ، كه استغراق در بحر كمال واحديّت است ، نائل شوند : أَلا إِلَى اللَّهِ تَصِيرُ الْأُمُورُ « 1 » . پس با اين طريقه غايت آمال و نهايت حركات و منتهاى اشتياقات و مرجع موجودات و معشوق كائنات و محبوب عشّاق و مطلوب مجذوبين ، ذات مقدس است ؛ گرچه خود آنها محجوبند از اين مطلوب و خود را عابد و عاشق و طالب و مجذوب امور ديگرى دانند ، و اين حجاب بزرگ فطرت است كه بايد سالك الى اللَّه به قدم معرفت آن را خرق كند ؛ و تا بدين مقام نرسد ، حق ندارد كه إِيَّاكَ نَعْبُدُ گويد ، يعنى لانَطْلُبُ الّا ايّاك ، و جويندهء غير تو نيستيم و خواهندهء جز تو نخواهيم بود و ثناى غير تو نكنيم و استعانت در همهء امور بجز از تو نجوييم . همه ما سلسلهء موجودات و ذرّات كائنات ، از ادنى مرتبهء سفل ماده تا اعلا

--> ( 1 ) - « هان ، بازگشت امور فقط به سوى خداست » . ( الشورى ( 42 ) : 53 )