حضرت ابراهيم كه اين عيد منتسب به او هست و بنيانگذار ايثار است ، صورت عمل ، يك معناست و معنا و محتواى عمل ، يك باب ديگر . اينجا صورت عمل هم يك مشكلى است براى حلّش و يك امرى است كه فوق طاقت نوع بشر است . اما آن چيزى كه ابراهيم را ابراهيم مىكند ، مسئلهء اين صورت نيست ، مسأله آن سيرى است كه فرموده است و منتهى به اين مسائل شده است . ابراهيم كه به حسب روايات شريفه ما ، در آن وقتى كه طرف آتش داشت مىرفت ، ملائكهء آسمان به او گفتند كه حاجت داريد ؟ گفت به شماها نه . آن يك باب ديگرى از معارف را داشته است . و ما صورت عمل را مىبينيم و از آن هم اعجاب مىكنيم و اعجاب‌آور هم هست . لكن آنهايى كه اهل معارف الهى هستند ، باطن اين صورت را ملاحظه مىكنند . اصل اعمال انبيا مطلقاً به حسب صورت ، با اعمال ما به حسب نوع موافق است . آنها نماز مىخوانند ما هم نماز مىخوانيم ، آنها روزه مىگيرند ما هم روزه مىگيريم ، آنها حج مىروند ما هم حج مىرويم ، آنها قربانى مىكنند ما هم قربانى مىكنيم ، وقوف مىكنند ما هم وقوف مىكنيم ، اين صورت را همه با هم مشتركيم . لكن - تفاوت - آن چيزى كه اعمال ما را با آنها متفاوت مىكند و اعمال انبيا را بعضيها با بعضى ديگر متفاوت مىكند ، آن مغز عمل است . آن چيزى است كه آنها از آن مبدأ الهام مىگيرند و اين اعمال را با الهام از آنجا عمل مىكنند . مسئلهء وحى و گرفتن وحى كه در انبيا هست - و آنها هم متفاوت هست - يكى از امور مهمى است كه انسان تصورش را نمىتواند بكند كه مسأله چى هست و از چى بوده است . واسطه ، جبرئيل است ، جبرئيل چه جور واسطه بوده است ؟ آيا پيغمبر نازل كرده است جبرئيل را و به ولايت او نازل شده است ؟ با جبرئيل نازل شده است و آن وحى را رسانده است ؟ مسائلى كه در آن صحبت است . معناى عيد از نظر پيامبران مسئلهء قربانى فرزند يك باب است كه به حسب البته ديد نوع بشر ، مسئلهء مهمى است ،