فؤاد افرام البستانى ( مترجم : مهيار )
949
فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى )
امُّكَ « گفت ، - الرّجُلُ لعيالِه : براى خانوادهء ، خود كسب روزى كرد ، - اللَّحمُ فلاناً : فلانى فربه و گوشتالود شد ، ، - الشّيءَ : در زبان متداول به معناى عرضه داشتن چيزى بر روى آتش است . الهَبَل - مص ، شأن ، - عند العامّة : و در زبان متداول به معناى گيجى و ابلهى مىباشد . هُبَل - نام يكى از بتهاى عرب در مكه در زمان جاهليت است . الهَبِل - حيله گر ، فريبكار ، - ( ح ) : گرگ . الهَبَلَة - شعلهء آتش و بخار . اين كلمه در زبان متداول رايج است . هَبْهَبَ - هَبْهَبَةً [ هبهب ] الرجُلُ : شتابكرد ، از خواب بيدار شد ، - ه : او را راند ، - السّرابُ : سراب درخشيد . الهَبْهَب - [ هبهب ] : سريع ، شتابگر . الهَبْوَة - ج هَبَوَات و أَهْبَاء ( على غير قياس ) [ هبو ] : گرد و خاك تيره . الهَبُوبَ - [ هبّ ] من الرياح : بادهائى كه گرد و خاك برانگيزند . الهَبُوبَة - [ هبّ ] من الرياح : مرادف ( الهَبُوب ) است . الهَبُور - ( ح ) : عنكبوت ، كاردونك . الهَبُّور - ريزههاى كاه و مانند آن كه بر جاى ماند ، ذرههاى پراكنده در هوا كه بر اثر وزش باد ايجاد شود . الهَبُوط - زمين پر نشيب . الهَبُول - زن فرزند مرده . الهَبِيب - [ هبّ ] من الرياح : مرادف ( الهَبُوب ) است . الهَبيد - ( ن ) : حنظل ، دانهء حنظل . الهَبِيدَة - يك دانه حنظل . الهَبِير - ج هُبُر و أَهْبَرة : زمين هموار و مطمئن . الهُبيْرَة - ( ح ) : كفتار . الهَبِيط - لاغر و كمر باريك . الهَبِيل - ابله و گيج . اين كلمه در زبان متداول رايج است . هَتَّ - - هَتّاً [ هتّ ] ه بكذا : از او دربارهء چيزى نكوهش كرد . اين كلمه در زبان متداول رايج است . الهُتَاف - مص ، صداى رسا و بلند ؛ « عاصِفَةُ مِنَ الهُتَاف » ابراز احساسات شديد . الهَتَّافَة - « قوسٌ هَتَّافَةٌ » : كمان نرم و صدادار . الهُتامَة - آنچه كه از چيزى شكسته شده باشد . هَتَرَ - - هَتْراً عِرْضَ فلانٍ : آبروى فلانى را ريخت ، - الكِبَرُ فلاناً : پيرى او را خرفت كرده است . هَتَّرَ - تَهْتِيراً [ هتر ] عِرْضَ فلانٍ : در ريختن آبروى او مبالغه كرد . الهُتْر - از دست رفتن خرد به علت پيرى يا بيمارى يا اندوه و غم . الهِتْر - ج أَهْتَار : دروغ ، بلا ، امرى شگفت ، گفتار پوچ و غلط ، نيمهء اول شب . هَتَّفَ - - هَتْفاً و هُتَافاً تِ الحمامةُ : كبوتر آوا و يا صدا در داد ، - فلانٌ بِفُلانٍ : بفلانى نهيب داد ، او را ستود ، - بحياتِه : به او زنده باد گفت . هَتَّفَ - تَهْتِيفاً [ هتف ] تِ الحمامةُ : كبوتر ناليد . الهَتْف - مص ، صداى رسا و بلند . الهَتفَى - « قَوْسٌ هَتَفَى » : كمان نرم و با صدا . هَتَكَ - - هَتْكاً السترَ و نحوَه : پرده و مانند آن را دريد ، پرده را از جاى خود كند و يا بريد ، قسمتى از پرده را دريد تا آنچه كه در پس آن است آشكار شود . ، - الثّوبَ : جامه را بدرازا بريد . هَتَّكَ - تَهْتِيكاً [ هتك ] السترَ : به معناى ( هَتَكَه ) مىباشد و تشديد براى مبالغه است . الهَتِك - « ثوبٌ هَتِكٌ » : جامهء پاره . الهُتْكَة - اسم است از ( هَتَكَ السِّتْرَ ) ، ساعتى از شب . هَتَلَ - - هَتْلًا و هُتُولًا و تَهْتالًا و هَتَلاناً تِ السماءُ : آسمان پياپى باريد . الهُتَّل - « سحائبُ هُتَّلٌ » : ابرهاى باران زا و پى در پى . الهَتَلانُ - باران نرم و آهسته و دائم . هَتَمَ - - هَتْماً فاه : دندانهاى پيشين او را شكست ، ، - الثّنيّةَ : دندانهاى پيشين ( ثنايا ) را شكست . هَتِمَ - - هَتَماً : دندانهاى ثنايا ( پيشين ) او از بيخ شكست . هَتَّمَ - تَهْتِيماً [ هتم ] ه بالضرب : با زدن او ، ويرا ناتوان كرد . الهَتْماء - مؤنث ( الأَهْتم ) است ، آنكه دندانهاى پيشين او از بيخ شكسته شده است . هَتَنَ - - هَتْناً و هُتُوناً و هَتَنَاناً و تَهْتَاناً تِ السماءُ : آسمان پياپى باريد ، - الدّمعُ : اشك از ديده روان شد . الهَتْن - باران پى در پى . الهَتُوف - « قوسٌ هَتُوفٌ » : كمانى نرم و با صدا ؛ « حَمَامَةُ هَتُوفٌ » : كبوتر پر صدا و بسيار آواز ؛ « ريحٌ هَتُوفٌ » : بادى كه سر و صدا داشته باشد ؛ « سحابةٌ هَتُوفُ » : ابرى كه با رعد و صدا باشد . الهَتُون - « سحابٌ هَتُونٌ » ج هُتُن و هُتَّن : ابرى كه داراى باران پياپى است ؛ « عَيْنٌ هَتُونُ الدمعِ » : چشمى كه از آن اشك روان باشد . الهَتِيكَة - رسوائي . هَثَمَ - - هَثْماً ه : آن را كوبيد تا گرد شد ، - له من مالِه : از دارائى خود يك بار به او بخشيد . هَجَّ - - هَجّاً و هَجِيجاً [ هجّ ] البيتَ : خانه را ويران كرد ، - فُلانٌ مِنَ الظَّلم و غَيرِه : از زور ستم و جز آن متنفر گرديد . اين كلمه در زبان متداول رايج است ، - هَجِيجاً تِ العينُ : چشم به گودى افتاد ، - تِ النّارُ : آتش افروخته شد و صداى افروختن آن به گوش رسيد . الهُجّ - يوغ كه بر گردن گاو نهند . هَجَا - - هَجْواً و هِجَاءً و تَهْجاءً [ هجو ] ه : زشتيهاى او را بر شمرد و به او ناسزا گفت ، - هَجْواً و هِجَاءً و تَهْجَاءً و هَجَاوَةً اليومُ : گرماى روز طاقتفرسا شد ، ، - هَجْواً و هِجَاءً و هَجَاءً : خواند . هَجَّى - تَهْجِيَةً [ هجو ] الحروفَ : حروف را بر شمرد ، - اللَّفظَةَ : حروف آن لفظ را شمرد