الضَّلُول - [ ضلّ ] : مرادف ( الضّالّ ) است . الضَّلِيع - ج ضُلُع : نيرومند ، آنكه دنده‌هاى او سخت و نيرومند باشد ؛ « ضَلِيعٌ فى العُلُوم » : آنكه در دانشهاى مختلف معلومات و اطلاعات بسيار داشته باشد . الضَّلِيعة - مؤنّث ( الضَّليع ) است . الضِّلِّيل - [ ضلّ ] : بسيار گمراه ؛ « الْمَلِكُ الضلِّيل » : لقب امرؤ القيس شاعر دوران جاهلى است . ضَمَّ - - ضَمّاً [ ضمّ ] الشيءَ : آن چيز را جمعآورى كرد ، تحويل گرفت ، - الشَّيءَ الَيْه : آن را قبضه نمود و بسوى او كشاند ، - فلاناً الَيْه : با او همراه شد ، - ه الى صدره : او را بغل گرفت ، - الحرفَ : حرف را با ضمّه تلفظ كرد . الضَّمّ - [ ضمّ ] : مص ، در علم نحو عبارت از حركت با ضمه است ( - ) . الضِّمَاد - باند زخم ، دستمال . الضِّمَادَة - مرادف ( الضِّمَاد ) است . الضِّمَار - پنهاني ، وعدهء سرخرمن ، هر مطلبى كه مورد اعتماد نباشد ، مالى كه اميد به برگشت آن نباشد ، - مِنَ الدّين : دين حال . الضِّمَام - آنچه كه با چيز ديگرى پيوست شود . الضَّمَان - مص ، تعهد و التزام ؛ « الضَّمَانُ الاجتماعِيّ » : بيمهء اجتماعى ؛ « الضَّمَانُ الْجَماعيّ » : امنيّت مستند به پيمانهاى بين المللى در بين دولتهاى مشترك در عهد و پيمان ؛ « شَرِكاتُ الضَّمَانِ » : شركتهاى بيمه . الضَّمَانَة - بيمارى مزمن و هميشگى و - الدوليَّة : تضمين استقلال دولتهاى كوچك از سوى دولتهاى بزرگ . الضمَّة - ج ضَمَّات [ ضمّ ] : دست بر گردن يكديگر انداختن ( معانقه ) ، - عِنْدَ النُّحَاة : و در اصطلاح نحويان : ضمه ( - ) است . ضَمَخَ - - ضَمخاً جسدَه بالطَّيب : بدنش را با بوى خوش آميخته كرد . ضَمَّخَ - تَضْمِيخاً [ ضمخ ] جسدَه بالطِّيب : بدنش را با بوى خوش آميخته كرد . ضَمَدَ - - ضَمْداً الجرحَ : زخم را پانسمان كرد . ضَمَّدَ - تَضْمِيداً [ ضمد ] الجرحَ : مرادف ( ضَمَدَه ) است . الضَّمَد - ستمكارى ، حق باقيمانده . ضَمَرَ - - ضُمُوراً : لاغر و ناتوان شد . ضَمُرَ - - ضُمُوراً : مرادف ( ضَمَرَ ) است . ضَمَّرَ - تَضْمِيراً [ ضمر ] الفرسَ : اسب را لاغر و ضعيف كرد . الضُّمْر - لاغرى و كم گوشتى . الضَّمْر - لاغر فرو رفته شكم ، نازك بدن ، باطن ، پنهان . الضُّمُر - به معناى ( الضُّمْر ) است . الضَّمْرَة - مؤنث ( الضَّمْر ) است . ضَمِنَ - - ضَمْناً و ضَمَاناً الشيءَ و به : او را كفالت كرد ، - ه : او را ضمانت كرد ، داراى آن شد ، - لِنَفْسِه شيئاً : براى خود چيزى تأمين كرد ، از بدست آوردن آن مطمئن شد ، - ضَمَناً و ضَمانَةً الرَّجُلُ : دچار بيمارى هميشگى شد كه گاهى بر او شدت مىيابد و سخت مىشود . ضَمَّنَ - تَضْمِيناً [ ضمن ] ه الشيءَ : آن را به او سپرد ، او را تاوان داد ، - الشيءَ الوعاءَ : آن چيز را در ظرفى قرار داد ، - الشّاعرُ : در شعر خود از شعر ديگرى تضمين آورد . الضِّمْن - داخل چيزى ؛ « ضِمْنُ الكتاب » : پيوست كتاب ؛ « مِنْ ضِمْنِهِم » از ميان آنان ، در شمار آنها ؛ « ضِمْناً » آنچه كه در باطن شيء است بدون داشتن شكلى آشكار مثلا گفته مىشود ؛ « مفهومٌ ضِنْكاً » : يعنى مطلب ضمناً مفهوم است . الضَّمَن - بيمارى دائم ، آفت . الضَّمِن - كسى كه به گونه اى بيمارى دچار باشد ، عاشق دلباخته . الضِّمْنِيّ - آنچه كه در درون انسان بدون شكلى به آن تعبير شود . الضَّمِير - ج ضَمَائِر : باطن انسان ، آنچه كه دلالت بر ضمائر از نظر لغت مىنمايد ، انگور پژمرده . الضَّمِيم - [ ضمّ ] : دوست و همراه . الضَّمِيمَة - [ ضمّ ] : مؤنث ( الضَّميم ) است . الضَّمِين - ج ضَمْنَى : كفيل و ضامن ، كسى كه دچار نوعى بيمارى هميشگى است . ضَنَّ - - ضَنّاً و ضِنّاً و ضِنَّةً و ضَنَانَةً و ضَنَّةً [ ضنّ ] بالشيءِ : امساك نمود ، بخل ورزيد ، - بِالْمَكانِ : آن جاى را ترك نكرد . الضِّنّ - [ ضنّ ] : مص ، چيزى كه بدان بخل ورزند ، ويژه . ضَنَى - - ضَنىً و ضَنَاءً [ ضني ] تِ المرأةُ : آن زن داراى فرزند بسيار شد ، نَصيبُ فُلانٍ : به او خوشگذشت و در رفاه قرار گرفت . الضُّنَى - [ ضنو ] : فرزندان . الضَّنَى - [ ضنو ] : بيمارى و لاغرى ، بيمارى كه لاغر و ناتوان شده باشد ، بدى احوال . الضِّنَى - [ ضنو ] : دردهاى ترسناك . الضَّنَائِن - [ ضنّ ] : چيزهائى كه به علت نفيس بودن در دسترس قرار نمىگيرد ؛ « ضَنَائِنُ اللَّه » : بندگان مقرب خدا . الضُّنَاك - سرماخوردگى . الضَّنَاكَة - مص ، زندگى سخت و مشقتبار . الضِّنَّة - [ ضنّ ] : مص ، مرادف ( الضِّن ) است . ضَنُكَ - - ضَنَاكَةً : جسم يا عقل يا رأى او ضعيف شد ، - ضَنَاكَةً و ضَنْكاً و ضُنُوكاً : در تنگى معيشت قرار گرفت و درمانده شد . ضُنِكَ - ضَنْكاً : دچار سرماخوردگى شد ، زكام شد . الضَّنْك - مص ، تنگى و سختى در هر چيزى ( اين كلمه براى مذكر و مؤنث يكسان به كار مىرود ) . الضُّنْكَة - سرماخوردگى ، زكام . الضَّنْو - [ ضنو ] : فرزندان . الضَّنْو - [ ضنو ] : فرزندان . ضَنِيَ - - ضَنىً [ ضنو ] : در اثر بيمارى لاغر و ناتوان شد .