ضَنِيَ - ضَنىً و ضَنَاءً [ ضني ] تِ المرأَةُ : آن زن داراى فرزند بسيار شد . الضَّنِي - بيمارى كه ناتوانى و لاغرى او را فرا گيرد . الضَّنِيك - كسى كه در رأى و جسم و عقل ضعيف باشد ، ج ضُنْك ، تنگى معيشت ، خدمتگزارى كه در برابر دريافت نان خود خدمت مىكند ، آنچه كه بريده شده باشد . الضَّنِين - [ ضنّ ] : بخيل ، تنگنظر . ضَهَبَ - - ضُهُوباً : ناتوان شد ، - ضَهْباً ه بِالنّار : آن چيز را با آتش دگرگون ساخت . ضَهَّبَ - تَضْهِيباً [ ضهب ] اللحمَ : گوشت را براى پختن بار كرد ولى درست آن را نپخت ، - القوسَ : كمانرا روى آتش گرفت تا نرم شود . الضَّهْباء - « قوسٌ ضَهْباء » : كمانى كه براى نرم شدن روى آتش قرار گيرد . ضَهَدَ - - ضَهْداً ه : بر او چيره شد . ضَوَى - ضَيّاً و ضُوِيّاً [ ضوي ] إليه : به او پيوست و پناهنده شد ، - ه الَيْه : آن را بسوى او گردانيد ، - الرَّجُلُ : آن مرد شبانگاه آمد . الضِّوَاء - [ ضوأ ] : روشنائى . الضَّوَاحِي - [ ضحو ] : جمع ( الضَّاحِية ) است ؛ « ضواحِي الْبَلْدَة » : حومهء شهر ؛ « ضَوَاحِي الْحَوْضَ » : لبهء استخر يا حوض . الضَّوَارِي - [ ضرو ] من الحيوانات : حيوانات درّنده مانند شير و پلنگ . ضَوَّأَ - تَضْوِئَةً [ ضوأ ] البيتَ : خانه را روشن كرد . الضُّوء - ج أَضْواء [ ضوأ ] : روشنائى . الضَّوْء - ج أَضْواء [ ضوأ ] : روشنائى كه با چشم درك شود ؛ ( عَلَى أَوْ فِى ضَوْءِ الْمُبَاحَثَات ) : آنچه كه دربارهء آن تفسير يا توضيح داده شود . الضَّوْر - [ ضور ] : مص ، گرسنگى شديد و سخت . ضَوْضَى - ضَوْضَاةً و ضِيضَاءً [ ضوض ] : سر و صدا بر پا كرد . الضَّوْضَى - [ ضوض ] : سر و صدا بر پا كردن . الضَّوْضَاء - [ ضوض ] : سر و صداى مردم در جنگ يا در جاهاى پر از جمعيت . ضَوْضَأَ - ضَوْضَأَةً [ ضأض ] القومُ في الحرب : مردم در جنگ سر و صدا راه انداختند . ضَوِيَ - - ضَوىً [ ضوي ] : استخوان بندى جسم او در اثر لاغرى باريك شد . الضَّوِيْء - [ ضوأ ] : نورانى . الضِّيَاء - [ ضوأ ] : نور ، روشنائى . الضَّيَاع - [ ضيع ] : مص ، گونه اى بوى خوش ؛ « مَاتَ ضَيَاعاً » بىنام و نشان و ناشناخته مرد . الضِّيَافَة - [ ضيف ] : ميهمانى . الضِّيضَاء - [ ضوض ] : سر و صدا . ضَيَّعَ - تَضْيِيعاً ( ضيع ) الشيءَ : آن چيز را از دست داد ، به آن توجهى نكرد ، آن را نابود كرد . الضِّيع - مص ، مرادف ( الضَّيَاعَ ) است ؛ « مات ضِيعاً » : آن مرد ناشناس مرد . الضَّيْعَة - ج ضِيعَ و ضِيَاع و ضَيْعَات [ ضيع ] : اسم مرّه از ( ضاعَ ) است ، ملك ، زمين حاصلخيز . الضُّيَيْعَة - [ ضيع ] : اسم مصغر ( الضَّيْعَة ) است . الضَّيْغَم - ج ضَيَاغِم [ ضغم ] : آنكه مىگزد ، و از حيوانات به معناى شير است . الضَّيْغَمِيّ - [ ضغم ] ( ح ) : شير . ضَيَّفَ - تَضْيِيفاً [ ضيف ] ه : از او پذيرائى و ميهمانى كرد ، او را ميهمانى كرد ، - الرَّجُلُ : آن مرد از تصميم خود منصرف شد و برگشت ، - ه ، اليه : آن را بسوى او برد ، - تِ الشّمسُ : آفتاب به غروب نزديك شد . الضَّيْف - [ ضيف ] : ميهمان براى مفرد و جمع به كار مىرود ، ج اضْيَاف و ضُيُوف و ضِيَاف و ضِيفان و اضائِف و در مؤنث « هى ضَيف » و « هي ضَيْفة » نيز گفته مىشود . الضَّيْفَة - [ ضيف ] : مؤنث ( الضّيف ) است . الضَّيْفَن - طفيلى ، آنكه به همراه ميهمان بدون دعوت آيد . ضَيَّقَ - تَضْيِيقاً [ ضيق ] ه : او را در فشار و تنگنا قرار داد ، - الحصَارَ : حلقهء محاصره را تنگ كرد و سخت گرفت ، - على نفسِه : هزينهء زندگى خود را پائين آورد ، بر خود فشار آورد صرفه جويى كرد ، - عَلَى فُلانٍ : نسبت به فلانى با خشونت رفتار كرد . ضُيِّقَ - [ ضيق ] عليه : بر او سخت گرفت . الضَّيْق - [ ضيق ] : مص ، تنگ ، آنچه كه باعث دل تنگى و اندوه شود ، سختى . الضِّيق - [ ضيق ] : مص ، تنگى ، سختى ؛ « ضِيقُ الْيَد » ، « ضِيقُ ذاتِ الْيَد » : دست تنگى فقيرى و بىچيزى . الضَّيِّق - [ ضيق ] : تنگ ، « ضَيِّقُ الْخُلْق » : كم حوصله و بيتاب ، « ضَيّقُ الصَّدْرِ بِكَذا » : آنكه تحمّل شنيدن مطلب يا موضوعى را ندارد ؛ « ضَيّقُ العَقْل » : كم هوش ؛ « ضَيّقُ النِّطاق » : كم ظرفيت . الضِّيقَى - [ ضيق ] : مؤنث ( الأَضيق ) است . الضَّيقة - ج ضَيْق [ ضيق ] : ناتوانى و فقر . الضِّيقَة - ج ضِيَق [ ضيق ] : بدى حال ، مستمندى . الضَّيْم - ج ضُيُوم [ ضيم ] : ستم . الضَّيْهَب - [ ضهب ] : گوشه اى از كوه كه تابش خورشيد آن را داغ كند تا بر روى آن گوشت پخته شود .