الحَاقِنَة - ج حَوَاقِن : مؤنث ( الحَاقِن ) است ، معده . حاكَ - - حَوْكا و حِيَاكاً و حِيَاكَةً [ حوك ] الثوبَ : جامه را بافت . حاكَ - - حَيْكاً و حَيَكَاناً [ حيك ] : با تكبر و ناز راه رفت ، - السيفُ : شمشير بريد ، - السيفُ او الكلامُ فيه : شمشير يا سخن در او اثر و كار كرد . حاكَّ - مُحَاكَّةً و حِكَاكاً [ حكَ ] الرجُلَ : با آن مرد مسابقه داد . حَاكَى - مُحَاكَاةً [ حكى ] هُ : همانند و همسان او شد . الحَاكَّة - دندان ؛ - « ما بقي في فمه حاكَّةٌ » : در دهان او دندانى نماند . حاكَمَ - مُحَاكمةً [ حكم ] هُ : با او دشمنى ورزيد ، - هُ الى الحاكم : او را براى داورى نزد حاكم خواند . الحَاكِم - ج حُكَّام و حاكِمُون : قاضى ، داور ، اجرا كننده‌ى حكم ، آنكه مملكت را اداره كند ، - بامره : فرمانرواى مطلق ، ديكتاتور . الحَاكُورَة - [ حكر ] : زمينى در مجاورت خانه‌ها كه براى درختكارى به كار مىرود . اين واژه در زبان متداول رايج است . الحَاكِي - [ حكي ] : گرامافون يا فونوگراف . حالَ - - حَوْلًا و حُؤُولًا [ حول ] الشخصُ : آن شخص جنبيد ، - تِ القوسُ : كمان كج شد ، - العهدُ : عهد برگشت ، - الحَوْلُ : سال بپايان رسيد ، - الشيء : آن چيز از حالى به حالى ديگر شد ، - عليه الحولُ : يكسال بر او گذشت ، - تِ النخلةُ ( ز ) : درخت نخل يكسال بار داد و سال ديگر نداد ، - الى مكانٍ آخر : از جايى به جاى ديگر رفت ، - في ظَهْر الدابَّةِ : بر روى ستور جست و نشست ، - حُؤُولًا و حِيَالًا تِ الأنثى : آن ماده آبستن نشد ، - حَوْلًا و حُؤُولًا و حَيلُولَةً بينهما : ميان آن دو حايل و معترض شد ، - بينهُ وَبينَ الأَمْر : آن كار را بر او سخت و دشوار كرد ، - بينَ نفسِهِ و بينِ الإشفاق : خود را از محبت و دلجوئى بازداشت ، - حيلةً وَمحَالًا : حيله زد ، فريب داد . حالَ - - حُيُولًا [ حيل ] الشيءُ : آن چيز دگرگون شد . الحَال - ج أَحْوَال و أَحْوِلَة [ حول ] : صفت چيزى و هيئت و كيفيت آن ، اين واژه در مؤنث و مذكر يكسان به كار ميرود ، خاكستر گرم ، گِل سياه ؛ - « حالُ مَتنِ الفَرَسِ » : ميان كمر اسب ؛ « عَرْضُ حال » : عريضه ، درخواست ، شكايت ؛ « لِسانُ الحال ؛ لِسانُ حالِهِ » : زبان حال ؛ - « حالًا » : فوراً و همچنين است در ( لِلْحَال ) يا ( في الحال ) ؛ « على كُلّ حال » : به هر حال ؛ « خَلِّ الحالَ على حالِهِ » : امور را به حال خود رها كن ؛ « في حالِ كذا » : در صورتى كه ؛ « يبقى على حالِه » : تغييرى نميكند ؛ « في حالِ مِنَ الأَحوال » در هر حالى كه باشد ؛ « كما هوَ الحال في » : همچنانكه حال در چيز ديگرى باشد ؛ « حالما » : به مجردى كه ؛ « أحوالُ الدهرِ » : حوادث روزگار ، - « الأحوال الشخْصِيَّة » : مجموع قوانين و احكام ويژه به ازدواج و آنچه كه به آن بستگى دارد ؛ « مَحاكِمُ الأَحوالِ الشخْصِيَّة » : دادگاههاى رسيدگى به امور ازدواج و خانواده ؛ « الأحوالُ الجويّة » : چگونگى وضع هوا و تغييرات آن . حَالَى - مُحَالاةً [ حلو ] الرجُلَ : با آن مرد خوش طبعى و محبت كرد . حالَبَ - مُحالَبَةً و حِلَاباً [ حلب ] هُ : با او در دوشيدنِ شير همرهى و كمك كرد . الحَالِب - ج حَلَبَة : فا . الحَالِبَانِ - ( ع ا ) دو مجراى بول كه از كُليتين به مثانه بول در آن سرازير مىشود . الحَالِبَة - واحد ( الحَوَالِب ) است . الحَالَة - [ حول ] : « حالةُ الشيءِ » : حالت آن چيز ؛ « حَالاتُ الدَّهر » : سختىها و پيشامدهاى بد روزگار ؛ « الحَالَةُ الراهِنَة » : اوضاع و احوال فعلى كشور ؛ « حَالَهُ الخَطَر » : وضع آماده باش به خطر ؛ « حَالَهُ الطوَارِئ » : وضع فوق العاده و استثنائى كشور كه دولت از اختيارات بسيارى استفاده مىكند ؛ « سُوءُ الحالةِ » : وضع بد و ناآرام ؛ « و الحالةُ هذه » : اگر آن امر چنين باشد ؛ « في حالةِ غِيابِهِ » : هنگام نبودن او ؛ « في حَالةِ الوَفاة » : بهنگام مرگ ؛ « في هَذِهِ الْحَالة » : در چنين وضعى ؛ « كما هيَ الحالةُ في » : همچنانكه امر در چيز ديگرى است . حالَفَ - مُحَالَفَةً [ حلف ] هُ : با او پيمان بست ؛ - فُلاناً حُزنُهُ : اندوه و غم ملازم او شد . الحَالِق - ج حَلَقة من الجبال : كوه بلند و بىدرخت ، - ج حُلَّق و حَوَالِقُ مِنَ الضروع : پستان پر از شير ، پستانى كه به علت كمى شير به شكم چسبيده باشد . الحَالِقَة - ج حَوَالِق : گفتار بد ، سال سخت كه همه چيز را از بين برد ، مرگ . الحَالِك - بسيار سياه . الحَالُوق - مرگ . الحَالي - ج حَوَالٍ [ حلي ] : زن كه زينت آلات خود را در بر كرده باشد . الحَالِيّ - [ حول ] : حاضر ، آماده ؛ « حالِيّاً » : فعلًا . الحَالِيَة - ج حَوَالٍ [ حلي ] : زنى كه زينت آلات خود را پوشيده باشد . حامَ - - حَوْماً و حَوَمَاناً [ حوم ] على الشيء و حَوْلَهُ : در اطراف آن چيز گشت ، - حولَ غَرَضِهِ و عليهِ : خواهان خواستهء خود شد ، - الرّجُلُ : آن مرد تشنه شد ، - تْ على القَضِيَّةِ الشبُهَاتُ : در آن موضوع موارد شُبهه و مشكوك به نظر رسيد ، - تِ الشبهَةُ ضِدَّهُ : مورد شُبهِه صحيح بوده و متّهم گرديد . حامَى - مُحَامَاةً و حِمَاءً [ حمي ] عنهُ : از او دفاع كرد ، - على الضَّيفِ : از ميهمان استقبال كرد و خوش آمد گفت . الحَامِز - تند و تيز . الحَامِض - فا ، هر چه كه مزّه‌اش ترش باشد ، - ( ك ) : اسيد كه داراى مزّهء تُرش است مانند مزهء سركه ؛ « حامِضُ الكِبْريتِ » : اسيد