فؤاد افرام البستانى ( مترجم : مهيار )
316
فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى )
سولفوريك كه در قرن نهم دانشمند ايرانى بنام رازى آن را كشف كرد و آن را ( زيتُ الزَّاج ) ناميد . الحَامِضَة - مؤنث ( الحَامِض ) است ، ميل به چيزى ، - ( طب ) : تُرش شدن معده . الحَامِل - ج حَمَلَة : فا ، - ج حَوَامِل مِنَ النِّساء : زن آبستن . الحَامِلَة - [ حمل ] : ساك يا زنبيل كه در آن انگور و مانند آن نهند ، - ( حي ) : چوبى است پهن در ميان كارگاه بافندگى قرار مىگيرد و نخها بر روى آن گذاشته مىشود ، - مِنَ النساء : زنِ آبستن ، - ج حَوَامِل ؛ « حامِلَةُ الطَّائِراتِ » ( ا ع ) : ناو هواپيما بر ، - ج حاملات . الحَامُولَة - ج حَوَامِيل : آب كه به هنگام ريزش بارانِ تند از آبراهه به گوشه و كنار سرازير مىشود . الحَامِي - ج حُمَاة و حَامِيَة [ حمي ] : شير ، سگ ، حمايت كننده ، يارى كننده . الحَامِيَة - ج حَوَامٍ : مؤنث ( الحامى ) است ، تاء در اين واژه براى مبالغه است ، گروهى كه از جانِ خود يا ديگرى حمايت كنند ، - ج حَامِيَات ( ا ع ) : پادگان كه براى حمايت شهر يا جائى تشكيل مىشود ، ؛ « الدولةُ الحَامِيَة » : دولتى كه از دولتى ديگر حمايت كند . حَانَ - - حَيْناً و حَيْنُونَةً [ حين ] الشيءُ : وقت آن چيز نزديك شد ، - السُّنْبُلُ : خوشه خشك شد و هنگام دِرو آن رسيد ، - فُلانٌ : فلانى هلاك شد يا در سختى افتاد ، - لهُ أَنْ يَفْعَلَ كَذَا : هنگام آن رسيد كه او فلان كار را انجام دهد ، - تْ مني التفاتةٌ : توجهى از من صادر شد . الحَان - [ حين ] : مُرادف ( الحانة ) است . الحَانّ - [ حنّ ] : فا ، طَرَب انگيز . الحَانَاة - [ حنو ] : مترادف ( الحانِيَة ) است . الحَانِئ - [ حنأ ] : « مَكانٌ حانِئُ » : زمينى كه گياه آن سبز شده باشد . الحَانَة - [ حين ] : دكهء مِى فروشى . الحَانِط - فا آنكه گندم بسيار دارد ، دارندهء گندم ، درخت و گياه رسيده ، سرخ رنگ ؛ « أحْمَرُ حانِط » : بسيار سُرخ ؛ « جِلْدٌ حانِطٌ » : پوست بسيار سُرخ . الحَانُوت - ج حَوَانيت [ حنت و حنو ] ، يذكَّر و يؤَنَّث : دُكان مِى فروش ، مطلقِ دُكان . الحَانُوتيّ - دارندهء مغازه يا دُكان . الحَانَويّ - مترادف ( الحَانِيّ ) است . الحَانِيّ - نسبت به ( الحانُوت ) است ، دُكان دار . الحَانِيَة - ج حَوَانٍ : مغازه يا دُكان . الحَانِيَّة - [ حنو ] : مؤنث ( الحَانِيّ ) است ، مِى كُسارانِ دُكانِ مي فروش ، ميكده . حاوَتَ - مُحَاوَتَةً [ حوت ] هُ : او را فريب داد و گول زد . حاوَدَ - مُحَاوَدَةً [ حود ] تْهُ الحمَّى : تب او را فرا گرفت ، - هُ بِالزّيارَة : گاه گاهى از او ديدار كرد . حاوَرَ - مُحَاوَرَةً و حِوَاراً و حَوَاراً [ حور ] هُ : به او پاسخ داد و با او سخن گفت . حاوَشَ - مُحَاوَشَةً [ حوش ] هُ على الأمر : او را بر آن كار تشويق كرد . حاوَصَ - مُحَاوَصَةً [ حوص ] هُ : به او با گوشهء چشم خود پنهانى نگاه كرد . حاوَطَ - مُحَاوَطَةً [ حوط ] هُ : براى انجام امرى از كسى كه ميل به انجام آن را ندارد اصرار كرد . حاوَلَ - مُحَاوَلَةً و حِوَالًا [ حول ] البصرَ : چشم را براى نگريستن تيز كرد ، - هُ : از او به حيله طلب چيزى كرد ، - الشيءَ : آن چيز را با حيله خواست ، - أَنْ يفعَلَ كَذا : كوشش كرد كه آن كار را انجام دهد . الحَاوِي - [ حوي ] : فا ، مارگير ، آن كه بوسيلهء مار شعبده بازى كند . الحَاوِيَة - ج حَاويَات و حَوَاوٍ [ حوي ] : مؤنث ( الحاوي ) است . حايَا - مُحَايَاةً [ حيي ] الصبيَّ : كودك را غذا داد ، - النار : آتش را روشن كرد ، - زيْداً : از زيد خواست تا با حيا باشد . حايَدَ - مُحَايَدَةً و حِيَاداً [ حيد ] هُ : از او كنارهگيرى كرد . حايَنَ - مُحَايَنَةً و حِيَاناً [ حين ] هُ : با او در وقت معينى معامله كرد . الحَئِيّ - [ حيي ] : آنكه با حياء و با شرم باشد . حَبَّ - - حُبّاً و حِبّاً [ حبّ ] هُ : او را دوست داشت ، - الشيءَ : ميل به آن چيز كرد ، - - اليه : دوست و محبوب او شد . الحُبّ - مص ؛ « حَبُّ الاسْتِطْلاع » : ميل و رغبت به شناختن چيزى ؛ « حُبُّ الذَّاتِ » : خودخواهى ؛ « حُبّاً في كَذَا » : ميل به چيزى ؛ « حُبّاً لِكَذا » : به خاطر محبت او ، - ج حِباب و حَبَبَة و أَحْبَاب « : كوزهء بزرگ يا خُم و سبوى بزرگ . الحَبّ - ج حُبُوب و حُبَّان : دانه ، بذر ، - ( طب ) انواع قُرص كه در پزشكى ساخته و به مصرف رسانند ؛ « حَبُّ الغَمَامِ » : تگرگ ، - ج حُبُوب و حُبْوبَات وَحُبَّان عندَ العامَّة : و در زبان متداول بر جوش يا دانه كه روى بدن درآيد اطلاق مىشود . الحِبّ - مص ، - ج أَحْباب و حِبَّان و حَبَبَة و حُبّ و حُبُوب : دوستدار ، محبوب ، دوستداشتنى . حَبَا - - حَبْواً [ حبو ] : نزديك شد ؛ « حَبَوْتُ إِلى الخَمسين » : به سنِ پنجاه سالگى رسيدم ، - السَّهْمُ : تير نزديك به نشانه افتاد و لغزيد و به نشانه رسيد ، - الوَلَدُ : آن بچّه بر روى دست و شكم راه رفت ، - ت السفينَةُ : كشتى به راه افتاد ، - هُ كذا وَبِكذا : چيزى به او بخشيد ، - هُ عَنْ كذا : او را از آن چيز بازداشت ، - الشيءُ لَهُ : آن چيز معترض وى شد ، - ما حَوْلَهُ : از پيرامون خود حمايت كرد . حَبَّى - تَحْبِيَةً [ حبو ] هُ : از او حمايت كرد . الحَبَا - [ حبو ] : ابر درشت و سنگين كه به زمين نزديك مىشود . الحِبَاء - [ حبو ] : مهريهء زن ، مترادف ( الحُبوَة ) است . الحَبَائِس - آنچه كه در امور خيريه وقف شود .