الحَاصَّة - [ حصّ ] ( طب ) : گونه‌اى بيمارى كه باعث ريزش موى سر مىشود . الحَاصِد - ج حَصَدَة و حُصَّاد : آنكه كِشت را با داس دِرو كند . الحَاصِدَة - داس ، ابزار دِرو . حاصَرَ - حِصَاراً و مُحاصَرَةً [ حصر ] القومُ العدوَّ : آن قوم دشمن را محاصره كردند . الحَاصِرَة - به اين واژه ( مِشَدُّ السلْك ) نيز گويند و به معناى چسبِ سيمهاى برق مىباشد . الحَاصِل - ج حَوَاصِل : فا ، انبار ، مخزن ، نقرهء خالص ، - مِنْ كُلّ شيءِ : آنچه از چيزى بعد از رفتن ثابت و باقى ماند ، - ( ع ح ) : حاصل عمل ضرب ، - ج حاصِلَات : محصولات ، غلَّه و دانه ، - « حاصِلاتٌ الأَرض » : غلَّات زمين . الحَاصِن - ج حَوَاصِن و حاصِنَات من النساء : زن محصنه و پاك دامن . الحَاصِنَة - ج حَوَاصِن و حاصِنات من النساء : مترادف ( الحاصن ) است . حاضَ - - حَوْضاً [ حوض ] : حوضى ساخت ، - الماءَ : آب را جمع آورى كرد . حاضَرَ - مُحَاضَرَةً و حِضَاراً [ حضر ] : سخنرانى كرد ، - هُ : با او دويد ، در دويدن بر او چيره شد در پاسخگوئى به او جواب گفت ، - الجوابَ : در پاسخ به او حاضر جواب شد . الحَاضِر - ج حُضَّر و حُضَّار و حُضُور و حَضَرَة : فا ، آنكه ساكن شهر باشد ، شهروند . اين واژه خلاف البادي است ، محلَّه يا كوى بزرگ ؛ آماده و ساخته شده ، حال ؛ - « في الوقتِ الحاضرِ » : هم اكنون ، الآن ؛ - « حاضِرُ الفكر » : زود فهم ، باهوش . الحَاضِرَة - ج حَوَاضِر : مؤنث ( الحاضِر ) است ، شهر بزرگ ( حاضِرَة الفاتيكان ) : منطقهء واتيكان در ايتاليا . الحَاضِرون - بيننده‌گان ، شنودگان ، مردم حاضر . الحَاضِنَة - ج حَوَاضِن : زنى كه سرپرستى كودكى را بنمايد . حاطَ - - حَوْطاً و حِيطَةً و حِيَاطَةً [ حوط ] بهِ : بر گِرد وى حلقه زد ، - هُ : او را نگهدارى و محافظت كرد . الحَاطِمَة - « حاطمةُ الجليدِ » : كشتى يخشكن الحَاطُوم - سال سخت كه هر چيزى را از بين برد ، - ( طب ) : داروئى است كه بر هضم غذا كمك كند ، حافَ - - حَوْفاً [ حوف ] الشيءَ : آن چيز را در كنارى قرار داد . حافَ - - حَيْفاً [ حيف ] عليه : بر او ستم كرد . الحَافّ - [ حفّ ] : فا ، آنكه مورد چشم زخم قرار گيرد ؛ « خَبزٌ حَافُّ » : نان ساده و بدون كُنجد . الحَافَانِ - [ حوف ] : دو رگِ سبز رنگ كه در زير زبان قرار دارد . الحَافَة - ج حَافَات و حِيف [ حوف ] : جانب و كنار ؛ « حافَتَا الوادي و نحوه » : كنارهء درّه ، سختى ، نيازمندى . الحَافَّة - [ حفّ ] : « حافَّةُ الشيءَ » : كنار يا طرف چيزى . الحَافِد - ج حَفَد و حَفَدة : خدمتگزار ، تابع ، پيرو ، يارى كننده ، نوه‌ى پسرى الحَافِر - آنكه زمين را حفر كند ؛ - « على الحافر » : فوراً هم اكنون ، - ج حَوَافِر : سم ستور . الحَافِرَة - مؤنث ( الحافِر ) است ، زمين كنده شده ؛ « رَجَعَ على حافِرَته » : از راهى كه آمده بود برگشت . الحَافِريَّة - ( ن ) : گونه‌اى بوته‌ى گل از رسته‌ى ( الخنازيريات ) است كه سرزمين اصلى آن امريكاى جنوبى است و همانند سم ستوران است . اين گياه داراى شكوفه‌هاى رنگارنگ است كه بيشتر زرد و سرخ مىباشد . الحَافِز - ج حَوَافِر : انگيزه ، باعث . الحَافِشَة - ج حَافِشَات و حَوَافِش : آبراه ، مسيل آب . حافَظَ - حِفَاظاً و مُحَافَظَةً [ حفظ ] على الأمرِ : آن امر را رعايت و مراقبت كرد ، براى كار مواظبت نمود ، - عَنْهُ : از وى دفاع كرد . الحَافِظ - ج حُفَّاظ و حَفَظَة و حافِظُون : فا آنكه نگهدارى چيزى بوى موكول شده باشد ، راه راست و آشكار ؛ - « طريقٌ حافظٌ » : راه روشن و آشكار ، - مِن الملائكة : فرشته‌اى كه مأمور نوشتن خوبيها و بديهاى مردم است . الحَافِظَة - نيروى ذاكره و حافظه ، كيف يا ظرفى كه در آن اوراق و اسناد را نگهدارى كنند از قبيل كلاسور و پوشه و پرونده . الحَافِل - ج حُفّل و حَوَافِل : فا ؛ « جمعٌ حافِلٌ » : گروه بسيار « ضَرعٌ حافِلٌ » : پستان پر از شير ؛ - « وادٍ حافِلٌ » : درّه كه در آن سيل بسيار آيد ، « ناقةٌ او شاةٌ حافِلٌ » : ماده شتر يا گوسفند بسيار شيرده ، - « الحافِلُ بِكذا » : آنچه كه از چيزى پر و بسيار باشد . الحَافِلَة - مؤنث ( الحافِل ) است ؛ - « دارٌ حافِلةٌ » : خانه‌ى پر از جمعيت ؛ - « سُوقٌ حافِلَةٌ » : بازار پر رونق ، - ج حافِلات و حَوَافِل : اتوبوس ؛ - « الحَافِلَةُ الكهربائيَّة » : واگن ترن برقى . الحَافي - ج حُفَاة [ حفو ] : پا برهنه ، آنكه بدون كفش راه رود . حَاقَ - - حَوْقاً [ حوقَ ] به : او را احاطه كرد . حَاقَ - - حَيْقاً و حُيُوقاً و حَيَقَاناً [ حيق ] بِهِ : اطراف او را احاطه كرد ، - بِهِم العَذَابُ : عذاب بر آنها نازل شد ، - فيه السيفُ : شمشير در آن اثر و كار كرد ، - بِهُم الأمْرُ : آن امر بر آنها لازم و واجب شد . حاقَّ - مُحَاقَّةً و حِقَاقاً [ حقّ ] هُ في الأمر : بر او در آن كار خصومت ورزيد و ادعا كرد از وى به حق مقدمتر است . الحَاقّ - [ حقّ ] : فا ميان ، وسط . الحَاقَّة - [ حقّ ] : مؤنث ( الحَاقَّ ) است ، بلاى رسيده ، قيامت . الحَاقِد - ج حَقَدَةَ : فا . حَاقَلَ : مُحَاقَلَةً [ حقل ] هُ : كِشت را در خوشه و قبل از سفت شدن دانه‌ها به او فروخت . الحَاقِن - فا ، آنكه پيشاب خود را بسيار نگاه دارد .