فؤاد افرام البستانى ( مترجم : مهيار )
309
فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى )
نيمهء شب يا پاسى از شب . جَوَّعَ - تَجْوِيعاً [ جوع ] هُ : او را گرسنه كرد ، به او غذا نداد و گرسنه شد . الجُوع - [ جوع ] : گرسنگى . اين واژه ضد ( الشبع ) است ، - الكلبيّ أو الجُوع البَقَريّ ( طب ) : گونهاى بيمارى است كه بيمار هر قدر غذا خورد سير نشود . الجَوْعَان - م جَوْعَى ، ج جِيَاع و جُوَّع [ جوع ] : گرسنه . اين واژه ضد ( الشَّبْعَان ) است . جَوِفَ - - جَوَفاً [ جوف ] : تو خالى شد . جَوَّفَ - تَجْوِيفاً [ جوف ] هُ : آن را تو خالى كرد ، آن را مقعّر كرد ، آنچه كه در درون آن بود بيرون كشيد . الجَوْف - [ جوف ] : مص ، - ج أَجْوَاف : شكم ، - مِنَ البيت : اندرونى خانه ؛ « في جَوْفِ الليل » : در نيمهء شب . الجَوف - [ جوف ] : مص ، فراخى . الجَوْفَاء - [ جوف ] من القَنَا أو الشجر : درخت يا نيزهء ميان تُهى ، - مِنَ الدلاء : دَلو فراخ و بزرگ . الجَوْفِىّ - [ جوف ] : منسوب به ( الجَوْف ) : است ؛ « المياهُ الجَوْفيَّة » : آبهاى زير زمينى . الجَوْق - ج أجْواق [ جوق ] : گروهى از مَردم . الجَوْقَة - [ جوق ] : مترادف ( الجَوْق ) است ؛ « جَوْقَةُ المَلَائكة » : صفى از ملائِكه يا فرشتگان ؛ « الجَوْقَةُ الموسيقيَّة » : اركستر موسيقى ؛ « جَوْقَةُ الشَّرَفِ » : مدالِ ملى فرانسه كه به منظور تقدير از خدمات نظامى يا دولتى اعطا مىگردد . جَوَّل - تَجْوَالًا [ جول ] الأرضَ : در زمين بسياحت پرداخت ، - في المكان : در آن مكان سياحت كرد . الجُول - ج جِوَال و جُوَال و جِوَالَة و جُوَالَة و أَجْوَال [ جول ] : خاك كه بوسيلهء باد بر روى زمين گسترده مىشود ، كنار كوه ، ديوار قبر يا چاه ؛ « جُولُ القبر » : اطراف قبر . الجَوْل - [ جول ] : مص ، - ج أَجْوَال : خاك كه بوسيلهء باد بر روى زمين گسترده مىشود ، گروه اسبان يا چهار پايان ، طناب . الجُولَان - [ جول ] : خاك كه آن را باد به همراه خود آورد . الجَوْلَان - [ جول ] : مترادف ( الجُولان ) است . الجَوَلَان - [ جول ] : مص ، مالِ اندك و ناچيز ؛ « جَوَلَانُ الهُموم » آغاز اندوهها . الجَوْلَة - [ جول ] : يك بار گشتن ، يك مرحله ، طواف ، سياحت . الجَوْمَائِيَّة - من الطائِرَات : هواپيمائى كه بر روى آب نيز شنا كند ، اين واژه مركب است از : ( جَويَّة و مائيَّة ) يعنى هوا و آب . الجَوْمَك - ج جَوَامِك : مترادف ( الجَامْكِيَّة ) است . الجُون - ج أَجْوَان : درياى كوچك . الجَوْن - ج جُون [ جون ] : سياه ، سفيد ، روز ، سُرخ ، گياهى كه سبزى آن به سياهى زند ، - مِنَ الخيلِ و الإبِل : شتر يا اسب بسيار سياه . الجَوْنة - [ جون ] : زُغال ، خورشيد به هنگام غروب ، قرّابهء گِل اندود يا پوشيده به پوشال ، سبد كوچك عطَّار كه بر روى آن چرم كشيده باشند . الجُونيّ - ج جُون [ جون ] ( ح ) : گونهاى مرغ قطا كه شكم و بالهاى آن سياه است . جَوَّهَ - تَجْوِيهاً [ جوه ] هُ : او را صاحب جاه و مقام كرد . الجَوْهَر - ج جَوَاهِر : گوهر ، موجودى كه قائم به نفس خود است . ضد اين كلمه ( العَرَض ) است ، هر سنگى كه از آن منفعتى بدست آيد ؛ « الجَوْهَرُ الفَرْد » : كوچكترين ذرهء جسم كه قابل تجزيه نباشد ؛ « جَوْهَرُ الشيء » : ماده و اصل هر چيزى كه سِرِشت و طبيعت آن بر آن استوار باشد ؛ « جَوْهَرُ السَّيفِ » : پَرَندِ شمشير ؛ « الجَوَاهِر العلويَّة » : افلاك يا ستارهگان يا ارواح . الجَوْهَرة - واحد ( الجَوهَر ) است . الجَوْهَرِيّ - منسوب به ( الجَوْهَر ) است ، ضرورى و لازم كه در مقابل آن ( العَرَضِيّ ) است ، گوهر ساز يا گوهر فروش . جَوِيَ - - جَوًى [ جوي ] : از فرط اندوه يا عشق به سختى دردمند شد ، - الشيءَ : آن چيز را نپسنديد ، - المَاءُ : آب بوى بد گرفت و گنديده شد ، - تْ نَفْسُهُ مِنَ البَلَد و عَنِ البَلَد : آب و هواى آن شهر به وى سازگار نشد . الجَوِي - [ جوي ] : بد بوى و گنديده ، - ( طب ) : آنكه به بيمارى درد سينه مبتلا باشد ، عاشق . الجَوِيّ - [ جوي ] : آنكه به تنگى نفس و سينه مبتلا باشد . الجُوِّيّ - [ جوو ] : حيوان اهلى و خانگى . الجَوِّيّ - [ جوو ] : منسوب به ( الجوّ ) است ؛ « البريدُ الجَوّيّ » : پست هوايى ؛ « الغارةُ الجَويَّة » : حملهء هوايى ؛ « الملاحةُ الجويَّة » : پرواز با هواپيما . الجَيَّار - گچ يا آهك خام و پخته نشده . الجَيَّاش - [ جيش ] : سرگشته و سرگردان . الجَيْئَةٍ - [ جيأ ] : مص ، اسم مرّة از ( جاءَ ) . الجِيئَة - ج جِيآت [ جيأ ] : آمدن ؛ « جيئةً وَذِهَاباً » : آمدن و رفتن . جَيَّبَ - تَجْبِيباً [ جيب ] القميصَ : براى پيراهن جيب دوخت . الجَيْب - ج جُيُوب [ جيب ] : قلب ، سينه ؛ « انَّهُ ناصِحُ الجَيْب » : او مَرد راست و درست است ، كيسهاى كه به جامه دوزند و در آن چيزى نهند ، - مِنَ القَميص : يقهء پيراهن ؛ « مصروفُ الجَيْب » : خرجى توجيبى كه براى كارهاى شخصى به مصرف مىرسد ؛ « جُيُوبُ المُقاوِمةِ » : مناطق محاصره شده در زمينهائى كه دشمن آن را اشغال كرده است ؛ « جيبُ زاويةٍ حادَّةٍ في مثَّلث قائِمِ الزاوية ( ه ) : نسبت ضلع مقابل زاويه بر وتر در مثلث قائمُ الزاويه است . الجَيْبَة - [ جيب ] : جيب ، كيسه . الجِيبَة - [ جوب ] : هيئت پاسخ دادن . الجَيَّة - [ جوي ] : بوى بد و گنديده . اين واژه در زبان متداول رايج است . الجِيَّة - ج جِيّ [ جوي ] : آب يا جُز آن كه بگندد ، باطلاق و مُرداب . جَيِدَ - يَجَادُ جَيَداً [ جيد ] : گردن او بلند و زيبا شد . جِيدَ - [ جود ] تِ الأرضُ : باران خوبى بر روى