فؤاد افرام البستانى ( مترجم : مهيار )
202
فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى )
تابَلَ - مُتَابَلَةً و تِبَالًا [ تبل ] الطعامَ : در غذا ادويهى خوشبو و خوشمزه كننده ريخت . التَّابَل - ج تَوَابِل : ادويهى خوشبو كننده و اشتها آور مانند فلفل . التَّابِل - ج تَوَابِل : مترادف ( التّابَل ) است . التَّابُوت - ج تَوَابِيت : صندوق چوبى ؛ « تَابوتُ الميِّت » : تابوت مرده . التَّابُور - ج تَوَابِير : گروهى از لشكريان - اين واژه تركى است - التَّابِير - ( ح ) : جانورى است از رستهى ( التَّابِيريّات ) كه در جنگلهاى امريكا و آسياى استوائى زندگى مىكند . گوشت اين حيوان مانند گوشت گاو است و خورده مىشود . تاجَ - - تَوْجاً [ توج ] : تاج بر سر نهاد . التّاج - ج تِيجان : تاج ، اكِليلِ ؛ « تاجُ العمود » ( ب ) : سر ستون ؛ « تاجُ الجَبَّارِ » : نام ستارههائى است . تاجَرَ - مُتَاجَرَةَ [ تجر ] : تجارت كرد . التَّاجِر - ج - تِجَار و تُجَّار : تاجر ، بازرگان ؛ « تَاجِرُ الجُمْلَة » : تاجر عمده فروش ؛ « تَاجر التجزِئة او المُفَرّق » : خرده فروش ، - ج تَواجِر : رايج ؛ « بِضَاعَةٌ تاجِرة » : كالاى رايج و پُر فروش ضد اين واژه ( كَاسِدَة ) است . تاخَمَ - مُتَاخَمَةً [ تخم ] مُلْكى مُلْكَك : حدود ملك توبه ملك من رسيد . تاحَ - - تَيْحاً [ تيح ] : آماده شد ، - لَهُ : براى او آماده شد ، - فى مَشْيِهِ : در راه رفتن متمايل شد و تكبر كرد . تارَ - - تَيَرَاناً [ تير ] البحرُ : دريا متلاطم شد . التَّارّ - [ ترّ ] : مرد فربه و سست . تارَبَ - مُتَارَبَةً [ ترب ] هُ : هم سن و سال او بود . التَّارَة - ج تَارَات [ تور ] : زمان و يك بار ؛ « فعلتُ تارةً هذَا و تَارةً ( او طوراً ) ذاك » : گاهى اين كار و گاهى آن كار را انجام دادم ؛ « تارةً بعد تارةٍ » : گهگاه ، گاه و بيگاه . التَّارِس - آنكه با خود سپر داشته باشد ، سپردار . تارَكَ - مُنَارَكَةً و تِرَاكاً [ ترك ] هُ : او را رها كرد ، تنها گذاشت ، - الرَّجُلَ : با آن مرد صلح كرد . التَّارِيخ - ج تَوَارِيخ [ أرخ ] : تاريخ ، گاهشناسى ؛ « تاريخُ الشَّىْءِ » : هنگام حدوث آن چيز ؛ « علمُ التّاريخ » : دانش شناخت پيشامدها و حادثههاى تاريخى و زمان وقوع و علل و موجبات آنها . تاسَ - - تَيْسا [ تيس ] الجديُ : بزغاله بُز شد . التَّاسِع - نهم ، عددى كه پس از هشتم آيد . تاعَ - - تَيْعاً [ تيع ] القيءُ : قي بيرون آمد . التَّافِه - كم عقل ، آنچه كه مزه يا طعمى نداشته باشد . تَاقَ - - تَوقاً [ توق ] هُ و اليه : مترادف ( اشْتَاق ) است ، به او گرائيد ، - الى الغَايَةِ : به غايت آن چيز شتافت ، - تْ عينُهُ بِالدمُوع : چشم او اشك ريخت ، - مِنْهُ : از او ترسيد و رام شد ، - بنفسِهِ : جان خود را رايگان كرد . تالَى - مُتَالاةً [ تلو ] هُ : بدنبال وى رفت ، با او برابرى كرد . التَّالِد - هر چيز قديمى و تاريخى اعم از مال يا شرافت و بزرگي . التَّالِي - ج تالِيَات ، م التَّالِية ، ج تَوَالٍ [ تلو ] : پيرو ، دنبالهرو ؛ « بالتّالى » : در پايان ، سپس ، چهارمين اسب مسابقه دهنده . تامَ - - تَيْماً [ تيم ] هُ الحبُّ : عشق او را بنده و مطيع و رام كرد . التَّامّ - تمام ، كامل . التَّامِر - دارندهى خرما ، خرما فروش . تاهَ - - تَوْهاً [ توه ] : رفت و نابود شد ، خود بزرگ بين شد ، گمراه شد ، سرگشته و سرگردان شد ، عقل او مختلّ شد . تاهَ - - تِيهاً [ تيه ] : تكبّر كرد ، - تَيهاً و تَيَهَاناً : سرگردان و نگران رفت ، گمراه شد . تاهَمَ - مُتَاهَمَةً [ تهم ] : تهمت زد . التَّاويّ - نسبت به ( التَاء ) است . تَأَبَّى - تَأَبياً [ أبي ] : خوددارى كرد ، - الشَّيءَ : آن چيز را رد كرد ، قبول نكرد ، به آن چيز راضى نشد . تَأَبَّدَ - تَأَبُّداً [ أبد ] : جاودانى شد ، متوحش شد ، وحشى شد ، - المكانُ : آن جاى ويرانه و خشك و مسكن حيوانات وحشى شد . تَأَبَّطَ - تَأَبُّطاً [ أبط ] الشيءَ : آن چيز را زير بغل گرفت . تَأَبَّهَ - تَأَبُّهاً [ أبه ] عن كذا : از آن چيز پاك و منزه شد . التأْبِين - [ أبن ] : ستايش از مرده ؛ « حَفْلَةُ تَأْبِين » : مراسم ياد بود و سوگوارى بر مرده . تَأَتَّى - تَأَتّياً [ أتي ] الأمرُ : آن كار آسان و آماده شد ، - للأمرِ : بسوى آن كار رفت و خود را آماده كرد ، - لِمَعْرُوفِه : نكوئى و احسان او را خواست ، - لهُ : آن چيز براى وى تحقق يافت ، - الشّيءُ مِنَ الشّيءِ : آن چيز از چيزى بدست آمد ، حاصل گشت . التَّأْتَاء - آنكه لفظ تاء را بهنگام سخن تكرار كند . تَأْتَأَ - تَأْتَأَةً [ تأتأ ] : بهنگام سخن ( تاء ) را تكرار كرد . تَأَثَّثَ - تَأَثُّثاً [ أثّ ] : نيكى بدست آورد . تَأَثَّرَ - تأَثُّراً [ أثر ] منهُ و بهِ : از آن چيز اثر پذير شد ، منفعل شد ، - فلاناً : در پى فلانى يا بدنبال اثر وى رفت . التَّأَثُّر - اثر پذيرى ، احساس ، انفعال . تَأَثَّلَ - تَأَثلًا [ أثل ] : اصيل و ريشهدار شد . تَأَثَّمَ - تَأَثُّماً [ أثم ] : از ارتكاب گناه روى گردانيد و منصرف شد . التَّأثِير - [ أثر ] في أو على : اثر گذاشتن در چيزى ، مفعول نمودن يا وقوع فعل بر چيزى ، - ( ف ) : اثر برق در چيزى . تَأَجَّجَ - تَأَجُّجاً [ أجّ ] : افروخته شد ، - تِ النّارُ : گرمى آتش افزون شد . تَأَجَّلَ - تَأَجُّلًا [ أجل ] الى : بتأخير افتاد ، عقب افتاد . التَّأْجِيل - [ أجل ] : تأخير ، عقب افتادن ؛ « تأجيلُ الجلسَة او المُحَاكمَة » : تأخير جلسه يا محاكمه ، تجديد جلسه يا محاكمه براى تاريخى ديگر . تَأَجَّمَ - تَأَجُّماً [ أجم ] الأَسَدُ : شير به بيشهى خود درآمد .