فؤاد افرام البستانى ( مترجم : مهيار )
162
فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى )
إلَّا ان يَخْضَعَ بإضْمَار أن النّاصِبة بعدها . أَوَى - - إوَاءً [ أوي ] البيتَ و الى البيتِ : به آن خانه درآمد ، - أَوْيَةً و مَأْوِيَةً و مَأوَاةً لَهُ : براى او دلسوزى و ترحم كرد . أَوَّى - تَأْوِيَةً [ أوي ] هُ البيتَ و الى البيتِ : او را به آن خانه درآورد . الأَوَّاب - توبه كننده . الأَوَابِد - [ أبد ] : جمع ( الآبِدَة ) است ، جانوران وحشى ، پرندگانى كه در زمستان و تابستان در يك سرزمين بمانند اين واژه ضد ( القَوَاطِع ) است ؛ « اوَابِدُ الْكَلَام » : سخنان شگفت و كم كاربرد ؛ « أوابِدُ الدُّنْيَا » : سختيها و بلاهاى دنيا . الأُوَار - ج أُور : گرما ، تشنگى ، دود . الأَوَاسِي - [ أسي ] : جمع ( الآسِيَة ) است به معناى پزشك زن ، دكترس ؛ « مُلْكٌ ثابتُ الأَوَاسِي » : ملكى پايدار و متين . الأَوَان - ج آوِنَة : زمان ، وقت ؛ « قَبْلَ أَوَانِهِ » : قبل از موعد آن ؛ « فى اوَانِهِ » : در خلال زمان آن ؛ « فى غيرِ اوانهِ » : بىموقع آن . الأَوَّاه - آنكه بسيار آه و ناله كند . أَوَّبَ - تَأْوِيباً [ أوب ] القومُ : آن قوم تمامى روز را راه رفتند و شب هنگام به استراحت پرداختند ، - عنهُ : از او برگشت . الأَوْب - جمع ( الآئِب ) است ، بازگشتن ، توبه به درگاه خداوند ، قصد ، خوى ، جهت و راه ؛ « جاؤوا من كلّ أوب » و « مِنْ كلّ أَوْبٍ و صَوْبٍ » : از هر سوى و جهت آمدند ، رَوش ؛ « كنتُ على صَوبِ فُلانٍ وَأَوْبِهِ » : از روش فلانى پيروى كردم . الأَوْبَاد - [ و بد ] : « قومٌ أَوْبادٌ » : نيازمندان ، بينوايان . أَوْبَأَ - إيبَاءً [ وبأ ] المكانُ : در آن مكان وباى بسيار پديد آمد . الأَوْبَة - [ أوب ] : بازگشتن . أَوْبَدَ - إيبَاداً [ و بد ] هُ : او را تنها كرد . أَوْبَرَ - إيبَاراً [ و بر ] : كرك آن بسيار شد . الأَوْبَر - م وَبْراء : پُر كرك ؛ « بَنَاتُ الأَوْبَرِ و بَنَاتُ أَوْبَرَ » : گونهاى قارچ به رنگ خاك و بدمزه بسان شلغم . أَوْبَشَ - إيبَاشاً [ وبش ] : شتابيد ، - تِ الأَرضُ : گياهان زمين در هم پيچيدند . أَوْبَصَ - إيبَاصاً [ وبص ] تِ النارُ : آتش روشن و شعلهور شد ، - تِ الأَرضُ : گياه زمين برآمد يا بسيار شد . أَوْبَقَ - إيبَاقاً [ وبق ] هُ : او را نابود كرد ، او را خوار كرد ، او را بازداشت كرد . أَوْبَهَ - إيبَاهاً [ و به ] لفلانٍ وبهِ : به فلانى توجّه كرد ؛ « فُلانٌ لَا يُوبَهُ بهِ أَوْ لهُ » : فلانى را اهميت نميدهند . الأُوبُوبانَكس - ( ن ) : گياهى است داراى شكوفهاى زرد ، از آن صمغى استخراج مىشود كه در پزشكى آن را به كار مىبرند . أَوْتَحَ - إيتَاحاً [ وتح ] العطاءَ : عطا را كم كرد ، - الرجُلُ : دارائى او بر اثر آفت كم شد ، - لهُ الشيءَ : آن چيز را براى او كم كرد . أَوْتَدَ - إيتَاداً [ وتد ] الوتدَ : ميخ را محكم كوبيد . أَوْتَرَ - إيتَاراً [ وتر ] القوسَ : براى كمان زه ساخت يا زه كمان را بست ، - الشيءَ : آن چيز را تك يا فرد كرد ، - بين الأَشْيَاءِ : آن چيزها را رديف كرد و ميان هر دو تاى آنها فاصله قرار داد . الأُوتُوبوس - اتوبوس كه با آن مسافر را حمل و نقل كنند . الأُوتُوسْتراد - اتوبان ، بزرگ راه - اين واژه لاتينى است - الأُوتُوقراطيّ - مستبد ، ديكتاتور ؛ « حاكِمٌ اوتُوقْرَاطِيّ » : حاكم خودكامه . - اين واژه يونانى است - الأُوتُوقْراطِيَّة - حكومت استبدادى ، ديكتاتورى . الأُوُتُوماتِيكيّ - [ حي ] : هر متحركى كه حركت آن وسيلهى ابزار ماشينى باشد ؛ « آلَةٌ اوتُوماتِيكيّة » ابزار يا دستگاه اتوماتيك - اين واژه يونانى است - أَوْثَبَ - إيثَاباً [ وثب ] هُ : او را وادار به جهيدن كرد ، - المَوْضِعَ : او را وادار به جهيدن از آن موضع كرد . أَوْثَجَ - إيثَاجاً [ وثج ] هُ : آن چيز را بسيار كرد . أَوْثَفَ - إيثَافاً [ وثف ] القِدْرَ : براى ديگ سه پايه ساخت . أَوْثَقَ - إيثَاقاً [ وثق ] هُ : او را با ريسمان بست . الأَوْثَق - م وُثْقَى [ وثق ] : اسم تفضيل است . أَوْثَنَ - إِيثَاناً [ وثن ] هُ : به او عطاى بسيار بخشيد ، - مِنَ الْمَالِ : مال فراوان به او داد . الأَوْج - بلندى ؛ « اوْجُ الْمَجْد » : والاترين مقام ، - ( فك ) : دورترين فاصلهى زمين با ماه ، - ( مُو ) : يكى از نغمههاى موسيقى است . أَوْجَى - إيجَاءً [ وجي ] الرجُلَ : پاى آن مرد را سائيد تا نتواند راه رود ، به آن مرد بخشيد ، - الرّجُلُ : آن مرد به دنبال نيازى آمد ولى آن را بدست نياورد ، - عَلَيهِ : بر او بخل ورزيد ، - الشّيءَ : آن چيز را دور كرد ، - فُلاناً : او را از نيازى كه داشت بازداشت ، - عَنْ كذا : از آن كار باز ايستاد و روى گردانيد . الأَوْجَاق - [ وجق ] : مترادف ( الوُجَاق ) است به معناى اجاق يا منقل ، آتش دان . اين واژه تركى است . أَوْجَأَ - إيجَاءً [ وجأ ] فلاناً عنهُ : فلانى را از او دور كرد و راند ، - تِ الْبِئرُ : آب چاه ته كشيد ، - الرّجُلُ : آن مرد به نياز خود دست نيافت . أَوْجَبَ - إيجَاباً [ وجب ] لفلانٍ حَقّهُ : حق فلانى را رعايت كرد ، - البَيْعَ : معاملهى فروش را حتمى كرد ، - الشّيءَ : آن چيز را آماده كرد يا واجب شمرد ، - عليهِ أنْ : او را ملزم كرد كه . . . ، - الرّجُلُ : آن مرد كارى كرد كه سزاوار دوزخ يا بهشت شد ، - اللَّهُ قَلْبَهُ : خداوند دل او را به تپش درآورد . أَوْجَدَ - إيجَاداً [ وجد ] اللَّهُ الشيءَ : آن چيز را خدا آفريد ، - هُ مَطْلُوبَهُ : او را به خواستهى خود رسانيد او را وادار به يافتن خواسته خود كرد ، - فُلاناً : فلانى را نيرو و توان بخشيد ،